ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

155

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

كردد يا سردتر « 1 » بوذ « 2 » يا اندرين غذا كيفيتى بوذ مانند « 3 » كيفيت دارو تا هم غذا آيذ ازو و هم بدان كيفيت فعل كند جن دارو . و سديكر دارو بوذ و دارو آن جيزها را خوانند كى تن خورنده « 4 » ازو غذا نيابذ « 5 » و منقاد نبوذ مر طباع خورنده را و استحالت نبديرذ تا بگوهر اندامهاء خورنده بفزايدى جه تن خورنده را « 6 » سرد كرداند يا كرم يا تر يا خشك « 6 » و اين معنى را بديكر لفظ كفته‌اند ( f . 128 ) جنانك گويند غذا آن جيزى بوذ كى « 7 » خورنده ورا بخورذ طبيعت خورنده « 8 » ورا بكرداند و بگوهر اندامها بفزايذ و اغذيه دوائى آن بوذ كجن خورنده ورا بخورذ از اول وى تن خورنده را بگرداند و بكوهر خويش آرذ اعنى بمزاج خويش باز طبيعت خورنده « 8 » ورا قهر كند و بكوهر اندامها برد و اندامها بوى « 9 » بفزايذ و دارو آن جيز « 10 » بوذ كه جن خورنده ورا « 11 » بخورذ او تن خورنده را بگردانذ و بمزاج خويش آرذ و بهيج روى طبيعت خورنده مر وى را نتوانذ « 12 » كردانيذن تا بگوهر اندامها بفزايذى « 13 » و بدين لفظ سه معنى بوذ يكى از غذا مطلق آن بوذ كه منفعل « 14 » كردد طبعهاء ما را و طباع « 14 » [ ما فاعل او كردد ] « 15 » و دارو آن بوذ كه منفعل بوذ طباع ما ازو « 16 » و اغذيهء دوائى آن بوذ كه « 17 » طباع ما از « 17 »

--> ( 1 ) - ب ه : يا خشك‌تر يا ترتر ( 2 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 3 ) - ف : مانندهء ( 4 ) - ف : را ( 5 ) - ف : نيايذ ( 6 - 6 ) - ف : كرم كرداند يا سرد يا خشك يا تر ( 7 ) - ف : كه چن ( 8 ) - ف : « خورنده » ندارذ ( 9 ) - ف : وى ( 10 ) - ف : جيزى ( 11 ) - ف : او را ( 12 ) - ف : نتوان ( 13 ) - ف : بفزايذ ( 14 - 14 ) - ف : بود از طباع ما ( 15 ) - از « ب ه » ( صح ) افزوده شد . م : ما فاعل وى كردد ( 16 ) - ب ه : و بهيج‌كونه منفعل نكردد او طبائع ما را و جهارم جيزى است كى او را زهر خوانند و از آن جيزى باشد كى فاعل كردد . . . ما را ، صح . م : و به هيچ روى طباع ما فاعل وى نكردد و جهارم جيز آن بود كه او را زهر كويند و ان جيزى بود قاهر كردد بر طباع ما . ( 17 - 17 ) - ف : منفعل بوذ طباع ما از وى و او