ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
156
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
« 1 » وى منفعل بوذ و وى « 1 » نيز منفعل كردذ از طباع ما يا فاعل بوذ از جهتى [ و ] « 2 » منفعل بوذ از جهتى ديكر ، و زهر آن « 3 » جيز كى تنهاء ما را تباهكننده بوذ « 3 » بگرمى جن بيش « 4 » يا بسردى جن ابيون « 5 » يا معفّن بوذ جن زهر مار يا ذراريح اكنون از هريكى اندكى ياذ كنم « 6 » . اما اغذيهء مطلق سه كونه بوذ : يكى آنك ازو غذا اندكى آيذ و لكن معتدل بوذ و محمود جن كوشت « 7 » جوژه و كوشت فاخته و درّاج و ماهى شيم خرد كه ماوى « 8 » بروذها سنگناك بوذ « 9 » و بالهاء مرغ دشتى . فامّا آن غذا مطلق كه ازو غذا بسيار آيذ جن زردى « 10 » خايهء مرغ خانكى و كوشت كوساله فربه و كوشت خوك و نانكاگ « 11 » و كوشت بط . و مثال آن غذا مطلق كه از وى « 12 » غذا معتدل آيذ و نه اندك بوذ و نه بسيار جن نان حوارى باك و كوشت بزغاله ( f . 129 ) يكساله يا كوشت كوسبند يكساله و مرغ دشتى و مرغ خانكى خاصه ماكيان . فامّا اغذيهء دوايى شش كونه بوذ : يكى تر جن شير و كدو و خيار و خيار بادرنك و شراب نو ، و ديكر خشك جن سركا و كرينج « 13 » و كاورس و ارزن و نرسك « 14 » ، يا كرم جن انكبين و كوشت كبوتر « 15 » و شاشب « 16 » و كندشك و شراب كهنانهى « 17 » خوشذوق و خوشبوى و باك و صافى و معتدل
--> ( 1 - 1 ) - ف : ندارد ( 2 ) - از « ف » افزوده شد ( 3 - 3 ) - ف : چيزى بوذ كه تنها ما را تباه كند ( 4 ) - م : « بيش » ندارد ( 5 ) - ف : افيون ( 6 ) - ب ه : اغذيه ( 7 ) - ف : « كوشت » ندارذ ( 8 ) - ف : افزوده . كه . ب ه : او ( 9 ) - ف : دارذ ( 10 ) - ف : زردهء ( 11 ) - ب ه : ظ . كى تا يك شب بخته باشند ، صح . ( 12 ) - ف : از و ( 13 ) - « ف » و « م » : كرنج ( 14 ) - ب ه : سديكر ( 15 ) - ف : كبتر ( 16 ) - ف : شاسپ ( 17 ) - ف : كنانهء . م : كهن