ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
121
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
اينك مفردات اين بوذ كى ياذ كرده آمذ و جن مفردات ياذدارى مركبات « 1 » آسان توانى ياذ داشتن و دانستن « 1 » ، اعنى علامات آن تنها كبمزاج گرم باشند و خشك و سرد باشند « 2 » و كرم و تر و كرم و خشك ازين علامات كى اينجا مفرد ياذ كنم « 3 » آنجا مركب يا بى . اكنون بر ما مانذست كى علامات مزاج اندامهاء آلى « 4 » بكوييم و آغاز از دماغ كنيم « 4 » . علامات امزجهى اعضا آلى « 5 » جون دماغ بمزاج معتدل بوذ افعال سياسى اعنى خيال و فهم و ذكر بغايت تمامى بوذ و فضولها كى از سر فروذ آيذ معتدل بوذ « 6 » و از ان اسباب [ كى ] « 7 » سر را كرم كند « 8 » يا سرد يا تر يا خشك مضرت نبوذ مرين دماغ را و زوذ اصلع نكردذ يا خوذ هيج اصلع نكردد و بيدارى و خوابش به اندازه بوذ و حواسش روشن بوذ و موى سرش بوقت كوذكى آتشرنك بوذ و بوقت رسيدكى ميكون و سبيد دير كردذ و موى سر نه اندكى بوذ و نه بسيار و نه جعد و نه زنكىموى و آهسته بوذ و شتابكار نبوذ و بكارها « 9 » كاهل نبوذ و نه شتابزده ، باز جن ميل دارذ بكرمى سر ببسوذن گرم بوذ و موى زوذ برآيذ و برنك سياه بوذ و ركها بر « 10 » سر وى « 10 » فراخ بوذ و رنگ روى و رنگ بوست سرخ بوذ و فضول از بينى و كوش « 11 » و كام كم فروذ آيذ و
--> ( 1 - 1 ) - ف : ايشان ياد توانى داشتن ( 2 ) - ف : افزوده . و خشك ( 3 ) - ف : ياذ كردم ( 4 - 4 ) - ف : بكويم و آغاز از دماغ كنم ( 5 ) - ف : باب فى ذكر مزاج الدماغ ( 6 ) - ب ه : نه بسيار و نه اندك . م : نه بسيار بود نه اندك ( 7 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد ( 8 ) - ف : كنند ( 9 ) - ف : « بكارها » ندارد ( 10 - 10 ) - ف : سرو روى ( 11 ) - ف : « و كوش » ندارد