ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
120
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
و « 1 » يا فور « 1 » بوذ و نبض وى صغير بوذ و ضعيف نبوذ لكن متفاوت و بطى بوذ و ركهاء وى باريك بوذ و نابيذا و كمجماع بوذ و كمآرزو بود . و امّا جن مزاج او ميل دارذ بترّى تن وى ببسوذن نرم بوذ و فربه بوذ و خوابناك بوذ و تنك مسام بوذ « 2 » و كمموى « 3 » و رنكموى نه « 4 » بوذ « 3 » و سستاندام « 5 » و سستكوشت بوذ « 2 » و اعصاب و اوتار وى ضعيف بوذ و بىقوّت و بيوندهاء وى ضعيف بوند از قبل رطوبت اوتار وى و روشنرنگ بوذ و تنك - بوست و تنگدهان بوذ و تنكجشم و تنكسولاخ بينى و رخآور بوذ و توانكر روى و نرماندام و از كار كردن و رنج زوذ مانده شوذ بكرسنه باشيذن زود لاغر كردذ و بكرسنكى ناشكيبا بوذ و بيمار كين « 6 » بوذ و ورا « 7 » از جيزهاء تر زوذ مضرت رسد و طبع وى آن مضرت را برتابنده بوذ و ترسنده بوذ و بذدل و لرزه برافتد بر وى از اندكى خشم يا از كارى بيمناگ « 8 » يا با حشمت . و جن مايل « 9 » بوذ به يبوست حال اين كس ، بضدّ حال آنكس بوذ كمزاج وى تر بوذ جنانك تن اين كس ببسودن صلب بوذ « 2 » و لاغر و كمخوار بوذ و مسام وى فراخ بوذ و منعطف بوذ « 2 » جن مسام زنگيان و بسيار موى و جعد موى و قوى بوذ اعصاب و اوتار و مفاصل ايشان و مانده نگردند زود و سطبربوست بوند و « 10 » باريكرك « 10 » و فراخ دهان بوند و بلندبينى و خشكروى و فراخجشم و فراخ سولاخ بينى و تندرست و شكيبا بكرسنكى و دراز زندكانى و سبب اين كمّى تحلّل « 11 » بوذ و اين كسها « 12 » را از جيزهاء خشك بسيار مضرّت رسذ و دلير بوند و سختدل ( f . 101 ) و از هيج كار باك ندارند .
--> ( 1 - 1 ) - م : بور ( 2 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 3 - 3 ) - ف : ندارد ( 4 ) - ب ه : سبيد ، خ ( 5 ) - ف : بوذ ( 6 ) - م : بيمارناك ( 7 ) - ف : و او را ( 8 ) - ف : « ناگ » ندارد ( 9 ) - ف : ميل ( 10 - 10 ) - ف : تاريكرنك ( 11 ) - ف : تحليل م : كمتحللى . ( 12 ) - ف : اين كس