سالهء خود در پزشكى اشاره كرده است . تاريخ تولد و وفات او نيز روشن نيست ولى مىدانيم كه وى شاگرد يكى از شاگردان رازى بوده و در اين مورد نوشته است كه « من شاكرد ابو القسم مقانعى ( رازى ) ام و نام وى طاهر بوذ بن محمد بن « ابرهيم و شاكرد محمد بن زكريا بوذ » « 1 » و بدين ترتيب معلوم مىشود كه وى از تربيت‌يافتگان مكتب محمد زكرياى رازى پزشك نامى است ولى بسبب آنكه در كتاب هدايه گاه از محمد زكرياى رازى بعنوان « استاذ » « 2 » يا « استاذ ما » « 3 » ياد كرده است ابو طالب عبد اللّه بن محمد بن ابى زيد الطبيب در قرن هفتم و هشتم او را شاگرد مستقيم رازى دانسته « 4 » و البته اين تصور خطاست . از آثار اخوينى بجز كتاب هداية المتعلمين فى الطب اثر ديگرى شناخته نشده است . نام اين كتاب را به چند صورت ديگر هم نوشته‌اند « 5 » ولى از مآخذ موجود چنين برمىآيد كه بيشتر بنام « كتاب هدايه » معروف بوده است چنان كه صاحب « چهار مقاله » « 6 » و مؤلف « موجز كمّى « « 7 » نيز به همين نام از آن ياد كرده‌اند . اخوينى در همين كتاب در چند مورد از قرابادينى سخن گفته است كه « اگر زندگانى بود » « 8 » حبها و معجونها و ياره‌هاى ديگر را در آن ياد خواهد كرد « 9 » و در باب « فى النبض و اجناسه » نيز نوشته است : « بايد تا كر فهم نكنى بكتاب نبض باز كردى كه آنجا تمام ياد كرده‌ام » « 10 » و در « باب ذات الجنب » آورده است كه « تو دانى از كتاب تشريح كى بر سر استخوانهاى . . . » « 11 » ، از اين اشارات چنين برمىآيد كه وى كتابها و رساله‌هائى در نبض و تشريح داشته و درصدد تأليف قرابادينى نيز بوده است ، ولى از دو كتاب نخستين نشانى در دست نداريم و نمىدانيم كه كتاب اخير را نيز تأليف كرده است يا نه ، بعلاوه در يكى از نسخ كتاب هدايه در فصل « فى انواع السموم » مطلبى در دو صفحه - كه به نظر مىرسد نوشتهء فرزند

--> ( 1 ) - ص 303 ، همچنين رك . ص 264 ح ، 290 ح ( 2 ) - ص 226 و 671 ( 3 ) - ص 395 ( 4 ) - ر ك . يادداشت الحاقى بنسخهء كتابخانهء بادليان آكسفورد . ( 5 ) - « هدايه اخوين » و « كناش اخوين » در يادداشت الحاقى بنسخهء كتابخانهء بادليان اكسفورد ، « كتاب الهداية فى الطب » ورق f . l a نسخهء كتابخانهء فاتح استانبول ، « كتاب هدايه » ص 639 و 643 ، « كتاب هداية » ص 204 ح ( 6 ) - « هدايهء ابو بكر اخوينى » ص 110 ( 7 ) - « هداية الاجوينى » ورق f . 264 b « صاحب هدايه » ورق f . 295 b و f . 296 b ، « كتاب هداية » ورق f . 273 b ( 8 ) - ص 505 ح ( 9 ) - ص 246 ، 247 ( 10 ) - ص 797 ( 11 ) - ص 327