اخوينى است ( زيرا كتاب هدايه را براى فرزندش نوشته است ) - بدين شرح بمتن كتاب افزوده شده است : « از استاد ابو بكر رحمة اللّه عليه بخواسته بودم تا فصلى ديگر بيارد جداكانه اندرين تا انج كفته است مشبع‌تر بود اجابت كرده بود و لكن نالنده كشت و بتن خويش مشغول كشت و بدين نرسيد » « 1 » . از اين عبارت نيز چنين برمىآيد كه مؤلف بسبب بيمارى نتوانسته است بوعدهء خود وفا كند و فصلى به كتاب هدايه بيفزايد و فرزندش بناچار مطالب آن فصل را « از اشارات ديگر استادان » « 2 » بكتاب افزوده است . موضوع قابل توجه آنست كه اخوينى در روزگارى كه بيشتر آثار علمى و ادبى فارسى بتشويق شاهان و امرا برشتهء تحرير درمىآمده است ، كتاب هدايه را براى فرزند خود تأليف كرده و در مقدمهء كتاب بدين موضوع چنين اشاره كرده است : « اكنون تو كى فرزند منى اندرخواستى از من كتابى بباب بجشكى سبك و آسان تا ترا خاصه از من ياذكار بوذ و ديكر مردمان را فايده بوذ . » « 3 » تاريخ تأليف كتاب هدايه بدرستى معلوم نيست چون نه در خود كتاب و نه در كتابهاى ديگر كه از آن نام برده‌اند بدين موضوع اشاره نگرديده است . آقاى مجتبى مينوى استاد دانشگاه تهران براى تعيين تاريخ تقريبى تأليف كتاب هدايه و وفات مؤلف آن با توجه بدين موضوع كه اخوينى شاگرد شاگرد رازى است براى اخوينى سى سال و براى استادش ، ابو القاسم مقانعى ، نيز سى سال ديگر منظور كرده و آن را بر تاريخ وفات رازى افزوده‌اند و بدين ترتيب تاريخ تقريبى وفات اخوينى را تعيين كرده‌اند « 4 » ، به اين حساب چون رازى در پنجم شعبان سال 313 وفات يافته است « 5 » فوت اخوينى در حدود سال 373 و تاريخ تأليف كتاب هداية المتعلمين فى الطب چند سالى پيش از اين تاريخ مىشود ، ولى اگر تاريخ دقيق تأليف كتاب معلوم نيست ، اسلوب نگارش آن چنان كه در صفحات بعد مورد بحث قرار خواهد گرفت به خوبى نشان مىدهد كه كتاب در قرن چهارم هجرى تأليف شده است و در رديف قديمىترين آثار منثور زبان فارسى قرار دارد .

--> ( 1 و 2 ) - ص 639 ح ( 3 ) - ص 14 ( 4 ) - ر ك . مجلهء يغما ، سال سوم شمارهء 12 ( 5 ) - ر ك . رسالة للبيرونى ، ص 6