ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
119
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
آيذ و آن دو قوّت را قهر كند اعنى قوّت نفسانى و حيوانى را اين كس بسيار خوار آيذ و « 1 » كلوآور و شرابخوار و « 1 » شاذىدوست و جماعكننده « 2 » و دونهمت بوذ و ستمكش و هر خوارى كبيش آيذش بردارذ از بهر كلوبندكى و بذكلوئى و بسيار جماع آيذ . « 3 » اينك اخلاق نفسى بقول جالينوس بدين صفت بوذ « 4 » كياذ كرديم و جن از اعتدال بيرون آيذ « 4 » بسوى گرمى و اين اآن وقت بوذ كمزاجى بوذ حار و لكن صحّى بوذ نه مرضى « 5 » ، نشان وى اآن بوذ كتن اين كس ببسودن گرم - [ تر ] « 6 » بوذ از تن « 7 » معتدل و حركات اين كس تيزتر بوذ و رنك تن اين كس سياه بوذ يا كندمكون « 8 » يا زرد و بوذ [ كى ] « 6 » سرختر بوذ از تن « 7 » معتدل و رنك موى سياهتر بوذ و دندانش « 9 » زودتر برآيذ و فربه نبوذ و ركهاء وى فراخ بوذ و ظاهر و نبض وى « 10 » عظيم بوذ و سريع و متواتر و كمخواب بوذ « 11 » و شتابزده و عجول بوذ و بر هيج راى نباشد جى كردنده بوذ از راى براى و خشمناگ بوذ . « 12 » و امّا اكر بيرون آمدن وى « 13 » بسوى سردى بوذ « 12 » اين حال ضدّ ان حال بوذ جنانك تن اين كس ببسوذن سرد بوذ و رنگ وى سبيد بوذ جن عاج يا رنك « 14 » سرب و فربه بود و ركهاى وى باريك بوذ « 15 » و كاهل و خوابناگ بوذ « 15 » و بهر كارى گران بوذ و موى وى ( f . 100 ) سبيد بوذ و تنك و باريك
--> ( 1 - 1 ) - ف : كلواورى و شرابخواره آيذ م : كلوبنده و شرابخواره ( 2 ) - ف : « كننده » ندارد ( 3 ) - ف : « و بسيار جماع آيذ » ندارد ( 4 - 4 ) - ف : و جن از اعتدال بيرون روذ ( 5 ) - ف : و ( 6 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 7 ) - ف : ازين ( 8 ) - ف : افزوده . بوذ ( 9 ) - ف : و دندان وى ( 10 ) - ف : او ( 11 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 12 - 12 ) - م : و جون ميل دارد بسردى . ( 13 ) - ف : « وى » ندارد ( 14 ) - ف : يا برنك ( 15 - 15 ) - ف : و خوابناك بوذ و كاهل