ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
118
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
نبوذ و شرمگين « 1 » و باوفا بوذ و « 2 » همجنين جواد بوذ « 2 » و دوستدار بوذ مر اهل صلاح را « 3 » و اهل خير را و دشمندار بوذ مر اهل فساد را و اهل شر را و نيكعهد بوذ و نيكخواه مردمان « 4 » را « 4 » و حواس وى تيره نبوذ و افعال سياسى وى اعنى خيال و فهم و ذكر روشن بوذ و قوى و حركات ارادى وى قوى بوذ و نبض وى معتدل بوذ ميان عظيم و صغير و ميان سريع و بطى و ميان تواتر و تفاوت و ميان ممتلى و خاوى و ميان صلابت و لين و لكن قوى بوذ ، و اما افعال طبيعى « 5 » جنان بايد كه شهوت وى مر « 5 » طعام و شراب را به اندازه بوذ و معتدل بوذ هضم طعام بمعده و جگر و اندامها و ركها قوى بوذ و تمام و فضول تن تمام بيرون آيذ و باقى نمانذ بتن و آنج « 6 » بيرون آمذنى نبوذ نيايذ و آن جيزى كبيرون آمذنى بوذ بكميّت و كيفيّت به اندازه بوذ و « 7 » معتدل . و ببايذ دانستن كى اخلاق نفسى تابع بوذ مر مزاج تن را اكر مزاج دماغ جنان افتد كقوّت نفسانى قوىتر آيذ و اين دو قوّت ديكر را قهر كند اعنى قوّت حيوانى را و قوّت طبيعى را آنكاه اين كس حليم « 8 » آيذ و عادل و عفيف ( f . 99 ) و اكر مزاج دل جنان افتد كى اين قوّت حيوانى كبدل است قوىتر آيذ و آن دو قوّت ديكر را قهر كنذ اعنى قوّت نفسانى را و طبيعى را اين كس خشمگين بوذ و شجاع « 9 » بوذ و متكبر آيذ « 9 » و بىرحم و ستم - كاره « 10 » و قاهر و مهترفش ايذ و با ننك و نبرد بوذ و بىمكر و خداع بوذ و آشكارا كند هرج كند و اكر مزاج جگر جنان افتاذه بوذ كقوّت طبيعى قوىتر
--> ( 1 ) - ف : افزوده . نبوذ ( 2 - 2 ) - ف : هميشه جواد ( 3 ) - ف : « را » ندارد ( 4 - 4 ) - ف : بوذ ( 5 - 5 ) - ف : شهوت وى ( 6 ) - ف : و آن جيزى كه ( 7 ) - ف : « و » ندارد ( 8 ) - « ف » و « م » : حكيم ( 9 - 9 ) - ف : و متكبر ( 10 ) - ف : افزوده . آيذ