ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

112

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

مركبه و عدد و مقدار و وضع يارىدهنده بوند مرين اندامها « 1 » را كه مفرده‌اند سبب فعل وى « 1 » و جن هيئت اعضا مركبه بخلقت اعنى شكل « 2 » و تجاويف و مجارى و خشونت و ملاست راست بوذ و طبيعى بوذ و هم‌جنين بعدد راست بوذ و بعظم بدان مقدار بوذ ببزركى و خردى كحاجتست مر اندامها را و به وضع « 3 » وضعى بوذ طبيعى « 3 » و مزاج آن اندام به مقدار حاجت ان اندام بوذ « 4 » و « 4 » همه تن بيوسته بوذ اين حال را صحت خوانند و آن تن كحال وى جنين بوذ صحيح خوانند او را « 5 » باز جن بكردذ ازين حال طبيعى اكر بمزاج كردذ ان را سو المزاج خوانند و اكر بهيأت كردذ ان را سو الهيئه خوانند و اكر « 6 » كسسته بوذ اندامى « 6 » از اندامى ان را تفرّق اتصال « 7 » خوانند . اينك اين حال را بيمارى خوانند و آن تن كمثال وى اين باشد بيمار بوذ اكنون دانسته شد كناچار اين‌همه « 8 » ببايذ دانستن ( f . 94 ) تا تندرستى شناخته آيذ « 9 » و تا تندرستى شناخته نبوذ « 10 » بيمارى شناخته نيايذ اكنون بر ما ماندست ياذ كردن ارواح . القول فى الارواح « 11 » متقدمان اين صناعت ان هوا را كى اندر دل است روح حيوانى خوانده‌اند و آن هوا را كه اندر جگر است روح طبيعى و آن هوا را كى اندر اجواف « 12 » دماغ است روح نفسانى و سبب صحت افعال نفسانى اعتدال اين هوا

--> ( 1 - 1 ) - ف : مفرده را كه سبب فعل ويست ( 2 ) - ف : به شكل ( 3 - 3 ) - ف : طبيعى بود ( 4 - 4 ) - ف : كه ( 5 ) - ف : « او را » ندارد ( 6 - 6 ) - ف : باز شود اندامها ( 7 ) - ف : تفرق الاتصال ( 8 ) - ف : « اين‌همه » ندارد ( 9 ) - ف : شناخته شوذ ( 10 ) - ف : شناخته نشود ( 11 ) - ف : باب فى الارواح ( 12 ) - ب ه : جوف ، خ