ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
92
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
جكر بر وى مستولى كردذ و بدارذش تا قوّت هاضمه ببزاندش و ماننده كند « 1 » بكوهر خويش و لكن تا بجگر اندر بوذ تنك بوذ باز جن از جكر بيرون آيذ و بكوزى وى رسذ هرج اندر وى ماييت بوذ و تنك « 2 » بسوى گرده شوذ « 3 » و هرج سطبر بوذ بقوام بسوى رك بزرك [ شوذ ] « 4 » و اين جاى اين نبوذ جه « 5 » نه از شمار هيئت آيذ اين سخنان و لكن ياذ كرده آمذ تا هيئت دانستن را يارى بوذ « 5 » و نيكوتر دانسته آيذ و مر جكر را دو روى است يكى بسوى معده و آن را مقعر كبد « 6 » خوانند و ديكر بسوى حجاب ديافرغما و ان را كوزى « 7 » كبد « 6 » خوانند و ورا « 8 » شاخها است و ان را زاويهء « 9 » جگر خوانند . فى هيئة الطحال « 10 » شكل سپرز درازست و نهاذه آمذه است ببهلوى جب ، يكى روى سوى معده است و يك روى ديكر « 11 » سوى استخوانهاء بهلو كى او را اضلاع خلف « 12 » خوانند و بكوهر شريانى است « 13 » و سستست بكوشت مانندهء دردى خون « 13 » و او را « 14 » حس بسيار نيست و او را دو دهانه است يكى بسوى قعر جگر و ديكر بسوى فم معده تا از ان دهانه از جكر بستانذ و « 15 » بدين « 15 » دهانه بدهد و آنكس را كه تن فربه شذه بوذ سپرز لاغر بوذ « 16 » و اين كس را كى سپرز فربه بود تن لاغر بوذ .
--> ( 1 ) - ف : كندش ( 2 ) - ف : « و تنك » ندارد ( 3 ) - ف : روذ ( 4 ) - از « ب ه » افزوده شد . م : روذ ( 5 - 5 ) - ف : اين نه از شمار هيئت است و لكن ياد كرده آمذ تا شناختن هيئت را يارى دهذ ( 6 ) - ف : جكر ( 7 ) - ب ه : ظ . حدبه ( 8 ) - ف : و او را ( 9 ) - ب ه : زوايد . م : زوايد الكبد ف : كه آن را زاويهء ( 10 ) - ف : باب فى هيئة الطحال ( 11 ) - ف : « ديكر » ندارد ( 12 ) - ف : اضلاع الخلف ( 13 - 13 ) - م : و سست و كوشت او ماننده دردى خون بود ( 14 ) - ف : و ورا ( 15 - 15 ) - ف : ديكر ( 16 ) - ف : نبوذ