ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

50

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

دماغ « 1 » بوذ يا از نخاع اعنى بشت‌مازه و اين آن جيزى بود سبيدكى بميان مهرهاى بشت بوذ و منبت رباط « 2 » از استخوان بوذ جنانك از يكى استخوان برخيزذ و بديگر استخوان بررويذ تا آن بيوند را « 3 » استوار دارد و ورا « 4 » رباط از بهر اين خوانده‌اند و اما منبت ان عصب كه بوى « 5 » حس بوذ و حركت نه‌بوذ « 5 » كى او را وتر خوانند از موخر دماغ بوذ اعنى مهرهء سبسين از مغز سر براى بيشتر از استاذان و كوشه‌اى « 6 » كفته‌اند « 7 » كى اآن عضله بوذ جنانك ياذ كرده آمذ بباب عضله‌ها و كوشه‌اى « 8 » مردمان كفتند كى اين وتر مركب بوذ از رباط و زان عصب كى از دماغ بوذ منشاء وى يا از نخاع « 9 » و بحسب اين قول مر وتر را هم حس بوذ و هم « 10 » قوّت حركت ببرابر تركيب وى « 10 » و اين قول درست‌ترست اما حس « 11 » از ان اعصاب بوذ كى منشاء وى از دماغ بوذ و حركت بدين اعصاب بوذ كنام وى وترست . و اما رباط را نه حس بوذ و نه حركت ، بس بديد آمد كمنفعت اعصاب سه كونه بوذ يكى حس بوذ « 12 » و ديكر حركت و سديكر استوار داشتن بيوندها جنانك ياد كرده آمذ . ( f . 43 ) و صورت اعصاب بديدار جسمى « 13 » ماننده است مر خيزران را و خيزران جسمى بود دراز و صلب و مر او را مجارى نبوذ ظاهر اعنى محسوس و لكن بطبع وى مجارى بوذ نابيدا و باز آن عصب كى از دماغ بسوى جشم آيذ كى ورا عصب مجوّف خوانند و مر جشم را حس ديذار دهذ جوف اين عصب بحس بيدا بوذ و ديكر اعصاب را جوف بيدا نبوذ بحس و لكن بطبع مجوّف بوند و اين اجواف

--> ( 1 ) - ب ه : مغز ، خ . ( 2 ) - ف : رباطات . ( 3 ) - ب ه : سخت كند و . ( 4 ) - ف : و او را ( 5 - 5 ) - ف : حركت بوذ و حس نبوذ . ( 6 ) - ب ه : و كروهى ( 7 ) - ف : گفتند ( 8 ) - ب ه : كروهى ( 9 ) - ف : « يا از نخاع » ندارد ( 10 - 10 ) - ف : قوه حركت برابر تركيب او ( 11 ) - ب ه : ما ( 12 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 13 ) - ف : بديذار چشم