ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

30

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

اندر انواع صفرا « 1 » « 2 » امّا انواع صفرا بنج بوذ « 2 » : يك نوع آن صفرا بوذ كبر مثال كفك خون بوذ « 3 » جنانك « 3 » ياذ كرديم و اين صفرا برنك سرخ و روشن بوذ و بتازى اين نوع را احمر [ ناصع ] « 4 » خوانند « 5 » و بجشيذن سخت تلخ نبوذ و بقوام روغن بوذ ( f . 25 ) و ببسوذن نغز بوذ هم جو روغن و هر كجا بكدرذ ريش نكند و اين نوع از صفرا طبيعى بوذ و بدان مزاج بوذ كببايذ مر « 6 » منفعت تن را و من لختى از منافع وى ياذ كنم . نخستين منفعت از وى آنست كى ثفل را از تن برانذ و برون ارذ و با خون بروذ و آن اندامها را كى غذا گرم‌تر بايذ « 7 » غذا دهد « 8 » و خون را مانندهء مزاج آن اندام گردانذ « 9 » و خون را گرم كند « 10 » تا به راه كدارهاء « 11 » تنك و باريك بكنجد و بهر جائىّ برسذ و قوّت جاذبه را بيدار كند تا قوى كردد و حرارت غريزى را « 12 » قوّت كند و دل را قوى كند « 12 » و قوّت غضبى را بفزايذ و مزاج اوتار را يبوست بيفزايذ « 13 » تا حركات ارادى قوىتر كردد و منفعت وى بسيارست و كر همه ياذ كنم دراز كردذ . و كر « 14 » با اين صفرا « 15 » از رطوبتى رقيق آميخته شوذ « 15 » صفرايى بديد آيذ نام وى « 16 » اصفر [ ناصع ] « 17 » و اين صفرا بگرمى كمتر « 18 » بوذ از ان صفراء طبيعى و بحسب آنك از ان صفراء طبيعى منفعت بوذ ازين

--> ( 1 ) - ف : باب فى انواع الصفرا . ( 2 - 2 ) - ف : اما صفرا بنج نوع بوذ . ( 3 - 3 ) - ف : كه . ( 4 ) - از « ف » و « م » افزوده شد . در اصل : ناضع . ( 5 ) - ف : كويند . ( 6 ) - ف : « مر » ندارد . ( 7 ) - ب ه : و تنك‌تر تا انجا بروذ و ، صح . ( 8 ) - ف : غذا كند . ( 9 ) - ف : كند . ( 10 ) - ف : كرداند . ( 11 ) - ف : به راه كذرها . ( 12 - 12 ) - ف : قوى كند و دل را قوه دهد . ( 13 ) - ف : بفزايذ . ( 14 ) - ف : و اكر ( 15 - 15 ) - م : طبيعى و رطوبتى آميخته كردد رقيق . ( 16 ) - ف : او . ( 17 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل : ناضع . ( 18 ) - ف : بكرمى كرم‌تر .