ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

22

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

كرمى بوذ هم جندان سردى بوذ و هم جندانك ترى بوذ هم جندان خشكى بوذ به مقدار هم جنين « 1 » و اين برابرى به مقدار قوّت همىكويم نه به مقدار كثرت و قلت « 2 » ، جى اعتدالى بوذ ببرابر « 3 » كيفيت نه برابر كميت ، كيفيت جكونكى بود و كميّت جندى بوذ « 4 » . امّا اعتدال نوعى را « 5 » مثال جنان بوذ كى كوييم ( f . 17 ) مزاج شير كرم است و خشك و اين شير تندرست بوذ كوئيم كمزاج « 6 » اين شير معتدل است هر جند كى « 7 » مزاج شيران « 8 » را كرم كفته بوذ و خشك باطلاق و گر « 8 » كسى از آدميان بمزاج خويش گرم بود ، جن تندرست بوذ ورا گويند معتدل است [ مزاج او ] « 9 » . و كر سرد بوذ بمزاج خويش و تندرست بوذ كويند معتدل است بمزاج او . و ازين قبل است كى يك جيز را گاه معتدل خوانند و كاه نامعتدل بيك وقت . و مزاج ماهى سرد دارند و تر و مزاج كوسبند گرم دارند و تر « 10 » و مزاج سك « 11 » سرد دارند و خشك « 12 » و مزاج زنبور « 13 » كرم است و خشك « 12 » و مزاج آدمى را ميان امزجه « 14 » معتدل دارند و جن اضافت كنند اين مزاجها را بمزاج آدمى نامعتدل آيذ و هر مزاجى را از قبل طبيعت آن حيوان و تندرستى وى معتدل خوانند و « 14 » باضافت كردن يك با ديكر نامعتدل . و ترازوى اين‌همه آدمى را دارند و معتدل بدين خوانده‌اند . و امّا همه حيوانات « 15 » را بمزاج خويش گرم دارند و نرم و گر خواهى گويى كرم‌اند و تر « 16 » و فرق بوذ ميان ترّى و نرمى « 17 » جه شايذ كى چيزى خشك بوذ و نرم جن بنبهء زذه و ابريشم بختهء ناتافته يا موى سمور و سنجاب . و روا بوذ كجيزىتر بوذ

--> ( 1 ) - ف : « هم‌جنين » ندارد . ( 2 ) - ف : قلت و كثرة . ( 3 ) - ف : برابر . ( 4 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 5 ) - ف : « را » ندارد . ( 6 ) - ف : مزاج . ( 7 ) - ف : « كى » ندارد . ( 8 - 8 ) - ف : كرم كفته بوذ باطلاق و اكر . ( 9 ) - از « ف » افزوده شد . ب ه : بمزاج . ( 10 - 10 ) - ب ه : و نرم ( 11 ) - م : سركه . ( 12 - 12 ) - ف : ندارد . ( 13 ) - م : زيتون . ( 14 - 14 ) - ف : ندارد . ( 15 ) - ف : همهء حيوان . ( 16 ) - ف : كرم و تر . ( 17 ) - ف : نرمى و ترى .