ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

21

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

و باز آن معتدل « 1 » كى برابر « 2 » قوت بوذ مثال وى جنان بوذ ( f . 16 ) كه اگر كسى خواهد كى ترش [ و ] « 3 » شيرين شرابى آميزذ از آب خربزهء هندى و سركا ، نتوانذ « 4 » يافتن « 5 » از آب خربزه و سركا جن هر دو « 6 » برابر كيرذ به وزن « 7 » ، جه ناجار سركا « 8 » كمتر بايذ و آب خربزه‌ى هندى بيشتر باضعاف « 9 » بشايد تا « 10 » ترش و شيرين كردذ . و تن آدمى « 11 » باخلاط به همين قياس معتدل « 11 » بوذ كه هر جند صفرا اندك بود با بسيار بلغم برابرى كند و كرمى وى با سردى بلغم برابرى كند و خشكى وى با ترى وى « 12 » برابرى كند و نيز هر جند سوذا اندكى « 13 » بوذ [ و خون بيشتر ] « 14 » سردى وى با كرمى خون برابر آيذ « 15 » و خشكى وى با ترّى خون برابرى كند « 16 » و نيز بمزاج اندامها به همين قياس بوذ كى « 17 » هر جند مزاج دل كرم است و خشك ، دماغ با وى برابرى كنذ بسردى و ترى و دماغ مغز سر بوذ و هر جند مزاج سبرز سرد بوذ و خشك ، مزاج جكر با وى برابرى كند بگرمى و ترّى و اندامهاء مفرده نيز بر همين مثال بوذ كهر جند مزاج استخوان سردست و خشك ، مزاج كوشت سرخى با وى برابرى كند بگرمى و ترّى و هر جند مزاج ركهاء جهنده كرم است « 18 » و خشك مزاج كوشت فربهى و بيه با وى برابرى كند « 19 » مزاج « 20 » بيه سرد است و تر « 21 » [ تا بدين قياس ] « 22 » بتن آدمى هم جندان كه

--> ( 1 ) - ب ه : ظ . ان را بحسب قوى كويند ، صح . م : را كى بحسب القوى كويند . ( 2 ) - ف : ببرابر . ( 3 ) - از « ف » و « م » افزوده شد . ( 4 ) - ف : نتوان . ( 5 ) - ب ه : اين ترشى و شرينى ( 6 ) - ف : را . ( 7 ) - ب ه : بترازو كى يكى از اب جزبزه هندى بود و يكى از سركه يا از انكبين و آب يا از انكبين و سركه . ( 8 ) - ف : سركه . ( 9 ) - ب ه : سركه . ( 10 - 9 ) - ف : بسيار با . ( 11 - 11 ) - در « ب ه » با كلمات « لا - الى » مشخص شده است و بجاى آن افزوده : از روى اين جهار اخلاط به همين صفت ايد تا معتدل بود . ( 12 ) - ف : با ترى بلغم . ( 13 ) - ف : اندك . ( 14 ) - از « ب ه » افزوده شد . ( 15 ) - ف : برابرى كند . ( 16 ) - ب ه : جنانك بباب سركه و انكبين كفته آمد . ف : برابرى آيذ . ( 17 ) - ف : « كى » ندارد . ( 18 ) - ف : كرمند . ( 19 ) - ب ه : بسردى و ترى . ( 20 ) - ف : « مزاج » ندارد . ( 21 ) - ب ه : اكنون اينجا درست كرده آمد كى مردم را ازين سه نوع اعتدال بهره است بدين شرح كى اينجا ك . . . اكر ما بدين قياس مشغول شويم ، صح . م : اكنون درست كشت كى مردم را از سه نوع اعتدال بهره آمد بدين شرح كى كردم و كر ما بدين قياس مشغول شويم . ( 22 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل : . . . كى .