دكتر نجم‌آبادى « 2 » 171 ، 184 ، 238 ، 271 كتاب و رساله و مقاله در شصت سال زندگى خود ( چهل و پنج سال سودمند آن ) مىنگارد . در كنار آن توانايى و يكه‌تازى و سرآمدى خود را در دو رشته‌ى فلسفه و پزشكى به رخ نه تنها هم‌روزگاران ، بلكه به انديشمندان پيش و پس از او خود مىكشد بگونه‌اى كه هماوردى ميان ايشان نمىيابد . پس چه بجاست جرج سارتن « 3 » ، گوشه‌اى از تاريخ علم را كه همان نيمه‌ى دوم سده‌ى سوم هجرت است « دوران رازى » نامگذارى مىكند ، و آن را دوره‌ى نخست زايش جنبش فرهنگى پس از آمدن اسلام به شمار مىآورد ، و اين گسترده‌ترين محدوده‌ى زمانى از سده‌ى سوم تا چهارم را در بر مىگيرد ، كه اوج تمدن آغازين اسلام دانسته مىشده است . گواه ما پديد آمدن يك لايه‌ى دولتمند و منتقد در حاكميت است ، كه با برخوردارى از اشتياق و امكانات كسب دانش و موقعيت اجتماعى خود به پرورش و پراكنش فرهنگ كهن مدد مىرساندند . « 4 » بهر روى ، رازى در چنين هنگامه‌اى و با چنين شور و شيدايى باليد و شكوفا شد و آوازه‌اش همه‌ى گيتى را فراگرفت . وى در روزگار فرمانروايى بو صالح منصور پور اسحاق پور احمدپور اسد برگزيده‌ى پسر عموى خود احمدپور اسماعيل پور احمد دومين پادشاه سامانى در سال‌هاى ( 290 - 295 ق ) دو كتاب ارزشمند خود كه پزشكى جان و تن « طب روحانى » و « طب منصورى » را به نگارش درآورد و به دو پيشكش كرد . « طب منصورى » و « منصورى فى الطب » و « كناش « 5 » منصورى » و يا « كتاب المنصورى على

--> - « عيون الانباء فى طبقات الاطباء » موفق الدين بو عباس احمدپور قاسم پور خليفه پور يونس خزرجى با آوازه‌ى ابن ابى اصيبعه ( 596 - 668 ق ) چ بولاق 1882 - 1884 م چ بيروت 1965 م - پژوهشگر دكتر نزار رضا . ( 2 ) - « مؤلفات و مصنفات ابو بكر محمد بن زكرياى رازى » دكتر محمود نجم‌آبادى چ تهران . 1339 خ . ( 3 ) - جورج سارتن George Sarton ( 1884 - 1957 م ) پژوهشگر و استاد و بنيان‌گذار كرسى تاريخ علم نويسنده‌ى كتاب‌هاى « تاريخ علم » و « مدخلى بر تاريخ علم » - « حكيم رازى » رازى ، اذكايى ، ص 3 و ص 124 . ( 4 ) - « حكيم رازى » دكتر پرويز اذكايى ( سپيتمان ) چ . تهران - 1382 خ - ص 3 . ( 5 ) - كناش : واژه ريشه آرامى داشته به معنى خلاصه ، تلخيص ، اختصار و جيزه ، و شايد به معنى اصول و همچنين مطالبى بىترتيب و سامان كه در كتابى گرد آمده باشد ( دهخدا ) مجموعه يادداشت‌هاى پزشكى و كليات پزشكى به كار رفته است . ذيل قواميس عرب ، دزى ، ج 2 ، ص 594 ، چ پاريس 1927 م .