محمد بن زكريا الرازي

62

كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )

فصل ششم در بيان چيزهائى كه بروز آبله و سرخك را سريع مىنمايند عواملى كه در تسريع بروز آبله و سرخك موثرند عبارتند از آنكه : انسان خود را بپوشاند و روى خود زياد بيندازد و بدنش را مالش دهد و در امكنه‌اى كه زياد خنك نباشد ، بماند و آب سرد جرعه‌جرعه و كم‌كم بنوشند ، خاصه آنكه شخص در حال التهاب زياد باشد ، زيرا كه آب سرد را اگر جرعه‌جرعه و كم‌كم بنوشد دفع عرق را زياد كند و در بروز فضولات بخارج بدن كمك نمايد . و آنكه مريض پيراهن نازك بپوشد و تكمه‌هاى آن را محكم ببندد و دو طشت كوچك آب‌جوش يكى در پشت سر و يكى در برابر بيمار بگذارند ، تا بخار آب به تمام بدن غير از صورت برسد و پوست و مسامات آن را باز كند ، در اين صورت فضولات بيرون مىآيند و بايد آن را خشك كرد و هرگاه سطح بدن بيمار چنين شد يعنى عرق كرد و عرقش را خشك نمودند ، خنكى زيادتر به بدن مىرسد و براى مريض بهتر است ، زيرا اين تدبير سطح بدن را سبك مىكند ولى قدرت آن را نمىبرد . هيچ كارى بهتر از اين نيست كه گفتيم ، يعنى با پوشانيدن بدن با پارچه گرم و بستن روى عضو و بخار آب گرم « 1 » كه در بدن نفوذ كند . حمام و آبزن در اين موقع براى بيمار مضر است ، زيرا حمام و آبزن فضولات بدن را گرم كند و از نيروى انسان بسيار مىكاهد ، بدرجه كه غشى « 2 » بر بيمار عارض مىگردد . و هرگاه غشى يك مرتبه ظاهر شد ، تو تنها متوجه اين عارضه خواهى بود ، چونكه بيمار در وضع خطرناكى قرار گرفته ، مخصوصا آنكه اين عارضه شديد باشد ، زيرا دليلى قويتر براى مرگ بيمار در اين موقع از غشى شديد وجود ندارد و اين امر براى آن است كه شكست طبيعت

--> ( 1 ) - مقصود كمپرس است . توضيح لازم ضمن فهرست اصطلاحات طبى آمده است . ( 2 ) - مقصود ضعف شديد است