محمد بن زكريا الرازي
54
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
اما ترشيهائى نافع عبارتند از آنها كه قابض « 1 » باشند بمانند غوره و سماق « 2 » و ريواس و سيب و به و انار ترش و موادى كه خون را غليظ كند و اين اثر در ذات آنهاست مثل عناب « 3 » و عدس و كلم و گشنيز « 4 » و كاهو و خشخاش و كاسنى « 5 » و تاجريزى « 6 » و طباشير « 7 » و اسفرزه « 8 » و كافور . دستورى ( نسخهاى ) كه فوران خون را تسكين مىدهد و در تبها و التهاب كبد و سوزش صفرا نافع مىباشد بدين شرح است :
--> ( 1 ) - قابض يا جمعكننده مزاج - Astringent . ( 2 ) - كه معادل آن در فرانسه Sumac , Rhus است . ( 3 ) - Jujube ( 4 ) - Coriandre ( 5 ) - كه عربى آن هندباء و فرانسهء آن Chicore ? e است . از جمله گياهانى بوده كه در طب قديم مورد استعمال فراوان داشته است . عدهاى از اطباء اسلامى را رسالاتى درباره خواص اين گياه است . من جمله ابن سينا را رسالهاى مستقل درباره خواص و موارد استعمال اين گياه تحت عنوان « الهندباء » يا « رساله الهندباء » دارد كه بسيار جالب است . ( 6 ) - Morelle ( 7 ) - طباشير يا تباشير . طباشير از داروهائى بوده كه در قديم بسيار استعمال داشته ، و آن بر چند قسم است : الف ) طباشير قمى - , Hallyosit - Orsawisite يا طباشير محلاتى ، ب ) طباشير هندى - , Bambou ج ) طباشير فرنگى - , Magne ? sie د ] طباشير فرنگى مكلس , Magne ? sie calcine ? e ( اقتباس از كتاب لغت شليمر ) ، ( 8 ) - , Herbe aux puces