باب چهارم در جوارشات جوارش : منفعت كند گردهء سرد را و باه را زياد كند و نعوظ تمام آورد ؛ صنعت آن : تخم هليون و تخم پياز و تخم انجير و مغز حبّة الخضرا و لسان العصافر و كنجد مقشّر و مغز جلقوزه و تخم ترب از هريك سه درم ، زنجبيل و شقاقل مصرى و خولنجان و دار فلفل از هر يك پنج درم ، دارچينى و جوزبويا و بهمنين سرخ و سفيد از هريك سه درم ، ناف سقنقور پنج درم ، خصية الثّعلب ده درم ، قضيب گاو خشك كرده سوده ده درم ، داروها كوفته و بيخته با سه چندان عسل بسرشند . شربتى دو مثقال با ماء العسل با مشك تازه و شكر سفيد مفيد باشد . جوارش خبث الحديد : از جهت ريگ مثانه مفيد بود ؛ خبث الحديد كوفته دو هفته در سركه خوسانند و خشك كنند و به روغن بادام بريان كنند و باز بكوبند و به كار برند . جوارش زعفرانى : منفعت دهد گرده و پشت را و معده قوى كند و بلغم دفع كند و بوى دهان خوش كند و آب رفتن از دهان باز دارد و منى بيفزايد ؛ صنعت آن : تخم كرفس و تخم كرز و تخم شبت و نانخواه و رازيانه و مغز خيارين و بيخ كرفس از هريك پنج مثقال ، عاقرقرحا و قرفه و زعفران و مصطكى و عود از هريك پنج درم ، بسباسه و قرنفل و فلفل مويه و كبابهء چينى از هريك سه درم ، عنبر اشهب يك درم و نيم ، عسل سه وزن ادويه . عنبر در عسل بگدازند و ادويه در آن بسرشند ؛ و اللّه أعلم . جوارش جالينوس : خاصيّت بسيار دارد و اگر گويم ، طولى دارد . هرچه از اين جوارش طلب كنند مقصود حاصل شود ؛ صنعت آن : سنبل و قاقله و سليخه و دارچينى و خولنجان و قرنفل و فلفل سفيد و زنجبيل و زعفران و دار فلفل و قسط بحرى و عود و سعد كوفى و بلسان و اسارون و تخم مورد و قصب الذريره و مصطكى از هريك پنج درم ، قند به وزن تمام ادويه ، عسل دو وزن همه ؛ شربتى دو مثقال نافع بود . جوارش زيره : كه كمونى خوانند ، سردى معده و تب‌هاى بلغمى و سودايى و فواق كه از