كثرت بلغم باشد ، دفع كند ؛ صنعت آن : كمون سياه در سركه خوسانند يك شبانه‌روز و در سايه خشك كنند و بريان كنند رطلى ، فلفل پانزده درم ، زنجبيل بيست درم ، سداب خشك بيست درم ، بورهء ارمنى پنج درم ، مجموع كوفته و بيخته باشد ، با سه چندان عسل بسرشند . جوارش سفرجلى مسهل : كه آن را جوارش به نرم گويند ، قولنج بگشايد و معده را قوّت دهد و اشتهاى طعام بازديد كند ؛ صنعت آن : به اصفهانى پاك كرده از پوست رطلى در دو رطل مثلّث بجوشانند تا مهرّا شود و فروگيرند و بكوبند و از منخل مويى بيرون كنند و با يك من عسل بجوشانند ، و اين داروها كوفته در آن افشانند : زنجبيل و دارفلفل و دارچينى از هر يك دو درم ، قاقلهء صغار و كبار و زعفران از هريك سه درم ، مصطكى پنج درم ، سقمونياى مشوى كرده ده درم ، تربد سفيد مجوّف خراشيده به روغن بادام چرب كرده سى درم ، كوفته و بيخته ، در آن بسرشند . جوارش سفرجلى ممسك : شكم ببندد و معده را قوّت دهد و دفع قى بكند و اشتهاى طعام بازديد كند ؛ صنعت آن : به اصفهانى پاك كرده در سركه بجوشانند تا مهرّا شود و بكوبند و با نيم من عسل بجوشانند تا به قوام آيد و فرو گيرند ، و [ اين ] « 1 » داروها به آن بسرشند : زنجبيل و فلفل و دارفلفل از هريك چهار درم ، تخم كرفس و نانخواه از هريك يك درم ، زعفران دو درم ، مجموع كوفته و بيخته بر آن افشانند و يك مچه مىزنند تا يكسان شود . شربتى چهار مثقال نافع بود . جوارش تمرى : قولنج بگشايد ؛ صنعت آن : زيرهء كرمانى در سركه خوسانند ، چنان‌چه ذكر رفت در كمونى ، بورهء ارمنى و فطراساليون تخم كرفس جبلى است ، بدل او بزر كرفس است ، دو وزن او و زنجبيل و فلفل سفيد از هريك دو درم و نيم ، سقمونياى مشوى كرده پنج درم ، خرماى بىدانه و مغز بادام مقشّر بريان كرده و ورق سداب از هريك ده درم ، تمر در سركه خوسانند يك شبانه‌روز ، كوفته و از غربال بيرون كنند و با عسل بجوشانند و داروها بسرشند . جوارش شهرياران : سودمند بود « 2 » سردى معده و جگر و قولنج بگشايد ؛ صنعت آن : قرفه و قرنفل و دارچينى و سليخه و سنبل و جوزبويا و قاقلهء صغار و كبار و مصطكى و حبّ بلسان

--> ( 1 ) . به قياس افزوده شد . ( 2 ) . س : + و .