جمعى از نويسندگان ( افلاطون ، جالينوس ، امام علي ع ، كرمانى ، ناشناخته )
21
شش رساله كهن پزشكى ( فارسى )
گرم ، از گرمى هوا و تابش آفتاب احتراز كند و از تابش آفتاب دور باشد ، مقام كند و آنجا آب زنند و اوانى پاكيزه و ميوههاى سرد و تر چون سيب و امرود ، و ترهها چون كاهو و كاسنى و برگ بيد و برگ مورد . امّا در تدبير طعامها و نگاه داشتن آن ، چنان بايد كه مردم غذا آنوقت خورند كه شهوت صادق پيدا شود و ثقل طعام خورده جدا گردد و نواحى زير شكم سبك گردد و حركتى موافق كرده آيد ؛ و چون شهوت صادق پيدا آيد ، دفع آن نشايد كردن و زود غذا بايد خوردن ؛ و احتراز كند از آنكه معده به يك بار پر شود ، بلكه چنان بايد كه هنوز شهوت طعام باقى باشد كه دست از آن بازدارد ؛ و اگر وقتى معده پر شود ، چنانكه تنگى نفس آرد و درد سر و پهلو ، در حال قى بايد كردن ؛ و اگر اتفاق نيفتد ، خواب بسيار بايد كردن و حركت بسيار ، و روز ديگر غذا كمتر خورد و از عادت و اوقات طعام خوردن نگاه بايد داشت ، و كمتر آن است كه در شبانهروزى يك نوبت خورد و بيشتر آنكه دو نوبت ، به اعتدال نزديكتر ؛ و آنكه در دو روز سه نوبت خورد ، يك روز بايد كه در شبانگاهى و ديگر روز وقت پيشين . نوع غذا ، جالينوس گويد : بهترين طعام آن است كه ميان لطيف و غليظ باشد ، چون نان گندم پاك و گوشت مرغ و كبك و ماهى و صراحى ؛ و جايى ديگر مىگويد كه خون معدن در تن وى تولّد كند ، بايد كه از نان گندم پاك تمام رسيده و گوشت گوسفند جوان و گوسالهء گاو درنگذرد ، خصوصا گوشت عضلات و آن گوشتهاست كه با شاخ و پى آميخته است ، از جهت آنكه هضم آن زودتر باشد ، و در جمله ، آن طعام زودتر گوارد كه لذيذتر و به دهان خوشتر و ميل طبع بدان زيادت باشد و بدان عادت كرده ، موافقتر باشد از غذاى نيك كه بدان عادت ندارد .