و از آفت‌هاى هضم ، آن است كه طعام‌هاى مختلف به هم خورند يا ترتيب گوش ندارند و طعام‌هاى غليظ پيش از لطيف خورند ، يا روزگار دراز در خوردن يك غذا باشد ، چنان‌چه نعمت‌هاى سخت از زمان آبستن دور افتد . و در تابستان بايد كه طعام‌هاى سرد خورند و در زمستان گرم ؛ امّا از گرم ، به غايت گرم ، چنان‌كه از آتش برداشته باشد ، و از سرد ، به غايت سرد ، چنان‌كه به يخ سرد كرده باشند ، همه احتراز بايد كرد ؛ چه ، گفته شد كه بناى حفظ صحّت به نگاه داشتن اعتدال است . امّا ميوه ، اگر كسى تواند كه ترك ميوه‌هاى تر كند ، از بسيار رنج‌ها ايمن شود ؛ و اگر نتواند ، بر انگور و انجير اختصار كند ؛ و ميوه پيش از طعام بايد خورد تا [ از ] « 1 » آفت آن ايمن توان بود ؛ و اگر در معده صفرا باشد ، يا رطوبت هر ميوه كه لطيف باشد ، چون خربزه و زردآلو و توت ، لا بدّ مستحيل شود و مزاج آن خلط گيرد كه در معده است ، و اگر بعد از طعام خورند ، به زيان آورد ؛ و خربزه را كه گفته‌اند كه پيش از طعام خورند ، امّا بر اثر آن طعام بايد خورد ؛ و معده بايد كه پيوسته سبك باشد تا تخمه نيفتد . پس اگر روزى زيادة خورده شود ، روز ديگر كمتر خورد ، و اگر دو سه روز برهم اتفاق زيادة خوردن [ افتد ] « 2 » زود به تدبير آن داروى مسهل بايد خورد تا معده و جگر و روده را پاك كند ، چون اطريفل كوچك كه ايارج و تربد به آن بار كرده باشند ، با جوارش سفرجل يا حبّ صبر . و ببايد دانستن كه آب در تن هيچ عمل نكند ، جز آنكه بدرقهء طعام باشد و آن را به هر عضو برساند . كيفيّت و كمّيّت آن‌وقت خوردن گوش بايد داشت ،

--> ( 1 ) - به قياس افزوده شد . ( 2 ) - به قياس افزوده شد .