نوشيروان فرمود كه اين كلمات به آب زر بنوشتند و دستور حفظ صحّت خويش ساخت ؛ و اللّه أعلم . فصل دوم « 1 » در حفظ صحّت به تدبير امور طبيعى كه أو را ضرورى خوانند بعضى آدمى كه از اين حالت بيرون نيست ، و « 2 » آن هواست و خوردن و آشاميدن و حركت و سكون و چيزى در تن بازماندن و بيرون آمدن ، خواب و بيدارى و احداث نفسانى ، چون شادى و اندوه و انديشهء كارها و ايمنى و ترس و عادت كه طبع آن است . امّا هوا ، كه از جمله حفظ صحّت يكى هواست كه دم زدن و نفس كشيدن به واسطهء آن تمام مىشود . هرگه هوا درست باشد و هر فصلى از سال بر مزاج خويش بود ، سبب تندرستى باشد ؛ چنان‌كه جالينوس مىگويد كه بايد كه غرض در همهء ابواب اعتدال باشد ، امّا در هوايى چنان‌كه از سرماى أو قرار در تو نيايد و از گرمى أو عرق نكنى ؛ و مزاج مردم به اختلاف هوا بگردد ، چنان‌كه كسى در هواى سرد و تر پرورده باشد ، پس انتقال كند به هواى گرم و خشك ، مزاج أو بگردد و بيمارى پيدا آيد ، و بر ضدّ اين همچنين ؛ و حفظ صحّت به اعتدال هوا چنان باشد كه از هواى سرد و گرم احتراز كند و در هواى سرد هيچ عضو را برهنه نكند و خود را به جامه‌هاى گرم پوشيده دارد ، خصوصا در اوّل سرما كه تن از هواى گرم بيرون آمده باشد و هواى سرد زودتر اثر كند ؛ و در سحرگاهان و بامدادان از جامهء خواب گرم شده باشد ، از هواى سرد زودتر برنجد و در هواى

--> ( 1 ) - نسخه : سيوم ؛ به قياس و سياق متن اصلاح شد . در مقدمهء رساله نيز « دوم » آمده است . ( 2 ) - نسخه : به ؛ به قياس اصلاح شد .