يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
272
سفرنامه هاى سهام الدوله بجنوردى ( فارسى )
ايرانى ، مادى و كردى است . اين اسم متداول كردى ( - شادى ) اصلا واژه و نامى است « مادى » ( - قوم باستانى بسيار معروف « ماد » در غرب ايرانزمين ) كه نخستين بار به سال 660 / 659 ق . م ( - سدهء هفتم قبل از ميلاد مسيح ) طى گزارش لشكركشى آشوريان به « جبال » زاگروس و تازش به سرزمين « ماننا » ها ياد گرديده ، بدين كه ضمن تسخير قلاع آنجا از كشته شدن « رادياى شادى كوهستانى » ( - يعنى : « راديا » از تيرهء « شادى » سرزمين جبال ) رئيس استحكامات منطقهء « خومورتى » سخن به ميان آمده است . « 4 » پس از آن ، اميل بنونيست در كتاب گرانقدر خود « عناوين و اسامى خاصّ در ايران باستان » ، نام فارسى باستان « شادى » را satis / yati در الواح عيلامى تخت جمشيد ، از جمله به صورت تركيبى « شاتى كيتين » فرانموده است « 5 » . آنگاه ، در باب اصطلاحات خاصّ نامگزارى فارسى ، بخشى ويژهء نام ( وندى ) « شياتى » پرداخته ، و نمونههاى چندى از مركّبات معمول آن در عهد داريوش هخامنشى ( مانند : « اپى - شياتى » ، « ارته - شياتى » ، « ويسپه - شياتى » ، و جز اينها ) نشان داده است . همو ياد كند كه اين نام در تورات ( - عهد عتيق ) به صورت تركيبى « هتر - شته » ( - ترشاتا ) در كتاب عزرا ( باب 2 ، آيهء 63 ) و كتاب نجميه ( باب 7 ، آيهء 65 ) آمده است ، كه تلفّظ عيلامى آن « هاتر - شاته » همانا از صورت فارسى كهن « آتر - شاته » ( - آذرشاد ) باشد . وجه اوستايى آن « شيا » است ، ليكن وجوه « شياتى / شاتى / شياته / شادا / شائودا ( - خورسند ) در عهد هخامنشى همانا در مغرب ايرانزمين و در ميان مردمان آن سرزمين متداول بوده ، وجه اوستايى مزبور به گونهء قيد ، اتفاقى است . در هر حال ، اين اسم و تداول وجوه آن اختصاص به دين هخامنشى دارد . » « 6 » . بارى ، نظريهء غالب در اينكه كردان جبال ايران بقاياى قبايل ماد و پارس عهد باستان باشند ، ظاهرا مؤسس بر امر واقع تاريخى و مبتنى بر حقيقتى است . به هر تقدير ، يكى از نامهاى رايج ميان ايشان ، همين كلمهء « شادى » مادى - پارسى بوده است ، چندان كه نياى خاندانهاى كرد فرمانرواى مروانى ، يعنى - از جمله - نياى پادشاهان ايوبى - پدربزرگ
--> ( 4 ) تاريخ ماد ، ص 349 / 701 . ( 5 ) Titres et Noms propres en Iranien ancien , P . 93 . ( 6 ) همان ، صفحهء 119 - 121