مىگذارند زرد مىشود و بعد مىخورند . خيار هم بزرگ مىشود و سپس مىخورند . و از مركبات ، « ليموب آب » و « ليموى شيرين » و « نارنج » دارد . جمعه 19 ربيع الثانى « تخاقوى ئيل » 1315 هجرى [ شوشتر ] مطابق 16 سپتامبر ماه فرنگى 1897 ميلادى است . از مهمانى منزل جناب « صمصام الملك » برگشته [ و ] مىخواهم روزنامه ورود [ به ] شوشتر را بنويسم . يك ماه متجاوز است كه در ركاب حضرت اجل اكرم ، سردار اكرم ، والى مملكت « عربستان » و « بختيارى » - دام ظله - وارد « شوشتر » « 1 » شده ، در « قلعه سلاسل » ، « 2 » كه مقر حكومت از بناهاى مرحوم « احتشام السلطنه » ، پسر مرحوم « احتشام الدوله خانلر ميرزا » « 3 » و آبادشدهء حضرت اجل « نظام السلطنه » ، وزير « عدليه » - و « تجارت » حاليه - است ، منزل داريم . رودخانهء « شوشتر » « 4 » از پاى « قلعه سلاسل » مىگذرد . هركس از « دزفول » به « شوشتر » مىآيد ، بايد از اين رودخانه بگذرد . پل اين رودخانه خراب شده و بايد با « كلك » گذشت . مىگويند اين « پل » از آثار « شاپور » است . « 5 » وقتىكه آن‌طرف رودخانه بوديم ، يك نفر از اهل « كاشان » ، [ كه ] چند سال در اين‌جا نوكر « آقا رضاى مستوفى » است ، دادوفريادكنان ، مثل آدم‌هاى « ديوانه » آمد پيش « ايالت » ، كه قاطرم را دزد برده ؛ يا به عرضم برسيد ، يا خودم را به رودخانه مىاندازم .

--> ( 1 ) . شوشتر ( Shushtar ) مركز شهرستانى است به همين‌نام در استان خوزستان ، كه در روزگار ساسانيان و حتى تا قرن چهارم هجرى قمرى يهودىنشين بوده و يكى از قديم‌ترين كتابهاى مقدس ( تورات ) در اين شهر نگهدارى مىشده است . دهها ماندگاه يهودى و ميترائيسم دارد و در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 553 ، 21 خانوار و 732 ، 96 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . قلعه سلاسل از بناهاى عصر ساسانى كه در دوره اسلامى بارها مرمت گرديد ، در شمال غرب شهر شوشتر واقع شده و به شماره 1117 در تاريخ 10 آبان‌ماه 1354 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت گرديده است . ( 3 ) . خانلر ميرزا احتشام السلطنه فرزند عباس ميرزا قاجار ، در سال 1251 تا 1253 ه . ق . و نيز 1275 ه . ق . حاكم يزد شد . در 1264 ه . ق . حاكم مازندران و مدتى نيز حاكم خوزستان و اصفهان ( 1275 تا 1278 ه . ق . ) هم بوده است . در 1287 ه . ق . درگذشت . ( شرح حال رجال ايران ، 1 / 473 - 476 ؛ حقايق الاخبار ناصرى ، 54 ؛ تاريخ عضدى ، 289 - 290 ؛ المآثر و الآثار ، 306 ) . ( 4 ) . رود كارون . ( 5 ) . پل معروف به بند قيصر از بناهاى شاپور ساسانى ، به شماره 78 در تاريخ 15 دىماه 1310 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است .