[ 1 ] قلعهء حكومتى است كه موسوم به « فلك الافلاك » « 1 » است ، در روى تپهء بلندى ساخته شده و در وسط شهر واقع است . [ 2 ] يكى كه يك منار بسيار بلندى « 2 » است ، مىگويند منار مسجدى بوده ، كه حضرت امام حسن - عليه السلام - ساخته بوده ؛ ولى از مسجد اثرى نيست . [ 3 ] ديگر ، يك تخته سنگ مربع ، « 3 » 2 ذرع طول و يك ذرع و چارك عرض ، كه به زمين نصب شده ، ديدم . اطراف آن به خطّ « كوفى » حجارى شده [ است ] . يكى دو سطر آن را خواندم : « بسم الله الرحمن الرحيم . فى عهد . . . معين الاسلام . » « 4 »

--> ( 1 ) . قلعه فلك الافلاك ( آسمان همه آسمان‌ها ) يا دژ شاپور خواست ، داراى 8 برج است و محيط كلى آن 60 / 228 متر و بلندترين ديوار آن تا سطح تپه 5 / 22 متر مىباشد . در ورودى قلعه به جانب شمال باز مىشود و در برج جنوب غربى ساخته شده و داراى دو صحن است ، كه صحن اول 5 / 22 31 متر و طول آن شمالى جنوبى بوده و 8 اتاق دارد . صحن دوم مستطيل شكل و 21 291 متر بوده و 16 اتاق دارد . اين دژ در زمان ساسانيان احداث گرديده و در دوره اتابكان لر كوچك تجديد بنا شده و محمد على ميرزا دولتشاه پسر فتحعلى شاه قاجار آن را به كلى تعمير و مرمت و بازسازى نموده و فلك الافلاك ناميده است . ( آثار باستانى و تاريخى لرستان ، 2 / 48 - 56 ؛ قلعه فلك الافلاك ( دژ شاپورخواست ) ، 18 - 88 ) . قلعه داراى 8 برج مدور در زواياى مختلف تپه مىباشد . برج و باروى قلعه بر لبه عمودى و شيب تپه بنا شده و كنگره دارند . اين قلعه به شماره 883 در تاريخ 10 مهرماه 1348 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است . ( 2 ) . مناره شاپورخواست ، كه آجرى و استوانه‌اى است و احتمالا متعلق به قرن 5 هجرى قمرى مىباشد . بلندى آن از بالا تا روى پايه سنگى 20 / 26 متر و از پايه سنگى تا كف زمين 25 / 3 متر ، كه بلندى آن به تمامى تا زمين 45 / 29 متر مىباشد و بىشك ارتفاع آن بيش از اين بوده است . اندازه دور آن 5 / 17 متر ، قطر 50 / 5 متر ، سطح 89 / 22 متر ، سطح جانبى 40 / 340 متر مىباشد . ستونى استوانه‌اى در ميان مناره ساخته شده و 99 پله به دور آن مىچرخد كه مىتوان به وسيلهء اين پله‌ها به بالاى مناره رفت . قطر اين ستون 70 سانتىمتر است . آجرهاى مناره نسبتا بزرگ و ابعاد هر آجر 25 25 7 سانتىمتر مىباشد . در ورودى مناره به طرف باختر بوده و 80 220 سانتىمتر است . ( آثار باستانى و تاريخ لرستان ، 2 / 60 - 61 ) . اين مناره عهد سلجوقى به شماره 1930 در تاريخ 13 مهر 1376 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده و در ضلع شرقى ميدان شقايق خرم‌آباد قرار گرفته است . ( 3 ) . در جنوب شرقى شهر خرم‌آباد ، بر سر راه خوزستان ، سنگ‌نوشته‌اى به شكل مستطيل برجاست ، كه ارتفاع آن از بالا تا پله اول 54 / 3 متر و ارتفاع از روى پله تا كف زمين 5 / 0 متر است . گوشه‌هاى اين سنگ با جهات فرعى منطبق است و نوشته از پهنه جنوب شرقى شروع و به پهنه شمال شرقى ختم مىشود . روى سطح جنوب شرقى 5 سطر ، بر سطح جنوب غربى 6 سطر ، بر سطح شمال غربى 4 سطر و بر آخرين سطح 4 سطر با خط نيم‌كوفى و نسخ به‌طور برجسته حجارى شده است . دور اين نوشته 64 / 8 متر است . كتيبه با جمله « بسم الله الرحمن الرحيم » شروع مىشود و مربوط به زمان حكومت ابو سعيد برسق از امراى سلطان محمود سلجوقى است و تاريخ آن 513 ه . ق . مىباشد . ( آثار باستانى و تاريخى لرستان ، 2 / 56 - 57 ) . اين اثر تاريخى به شماره 398 در تاريخ 11 بهمن 1334 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت گرديده است . ( 4 ) . متن آن چنين است : « بسم الله الرحمن الرحيم در عهد سلطان شاهانشاه مغيث الدنيا و الدين ملك الاسلام و المسلمين ابو القاسم محمود بن محمد بن ملكشاه يمين امير المؤمنين خلد الله سلطانه امير اسفهسالار كبير