فرستاده بود . نزديك به شهر « بروجرد » ، سركار و الا حشمت السلطنه فرزند اسعد « 1 » مرحوم « حمزه ميرزا حشمت الدوله » « 2 » حكمران و نواب اشرف و الا « احتشام الممالك » ، « 3 » اول از همهء مستقبلين آمده ، شرفياب شده ، و به واسطهء سابقه [ اى ] كه [ با ] حضرت اجل « سردار اكرم » داشته ، مورد التفات شدند ؛ و جناب عمدة الامراء « حاجى صمصام الملك » ، « 4 » سركردهء فوج كزّاز ، « 5 » كه مأمور [ به ] « عربستان » است ، با جمعى از اعيان و اشراف « بروجرد » به استقبال آمدند . از « كهكدان » به « بروجرد » ، 4 فرسخ سنگين است . فوج « كزّاز » ، در اوّل شهر صف كشيده ، در ورود حضرت اجل « سردار اكرم » ، موزيك نواختند . خيلى باشكوه و جلال وارد شهر « بروجرد » شده ، در اردويى كه نزديك قبرستان و دروازهء قبر آقا در محلهء صوفيان معين شده بود ، فرود آمديم . هركس در چادر خود منزل گرفت . 10 روز در « بروجرد » ، براى فراهم آوردن مال به جهت حمل « آذوقه » اتراق شد ،

--> ( 1 ) . شادتر ، خوشبخت‌تر . ( 2 ) . حمزه ميرزا ، پسر بيست و يكم عباس ميرزا قاجار ، ملقب به حشمت الدوله و امير جنگ ، در سال 1255 ه . ق . حاكم زنجان و مدتى هم والى خراسان بوده ، در 1262 ه . ق . مأمور سركوب شورش سالار پسر آصف الدوله در خراسان گرديد . در 1265 ه . ق . حاكم آذربايجان شد و در سال 1266 ه . ق . بود كه داغ ننگ ابدى بر پيشانى او زده شد و به دستور اميركبير ، سيد على محمد شيرازى ( باب ) را از زندان چهريق بيرون آورده و در تبريز ، وحشيانه و بدون هيچ‌دليل و گناهى دار زد . در 1285 ه . ق . وزير جنگ و در 1293 ه . ق . حاكم خوزستان و لرستان شد . در 1276 ه . ق . در جنگ با تركمانان مرو شكست بسيار سختى خورد و چون از فنون نظامى و انسانيت بهره‌اى نبرده بود ، موجب مرگ 30 تا 50 هزار سرباز ايرانى گشت . در 1297 ه . ق . به قصد سركوب قيام تاريخ « شيخ عبيد الله كرد » عازم شد كه در شهر بانه قالب تهى كرد و به هلاكت رسيد . ( شرح حال رجال ايران ، 1 / 462 - 468 ؛ سفرنامه سديد السلطنه ، 224 ؛ المآثر و الآثار ، 307 ؛ تاريخ اجتماعى و ادارى دوره قاجاريه ، 1 / 93 ؛ تاريخ عضدى ، 181 ، 291 ؛ حقايق الاخبار ناصرى ، 34 ) . ( 3 ) . على محمد ميرزا ، فرزند احتشام الدوله خانلر ميرزا ، فرزند عباس ميرزا قاجار ، كه به احتشام الممالك ملقب بوده است . ( 4 ) . على نقى خان سرتيپ فوج كزازى ملقب به صمصام الملك ، كه در سال 1287 ه . ق . / 1870 م . به اين لقب دست يافت ، كه ظاهرا پس از او حاجى ذو الفقار خان سرهنگ به اين لقب ناميده شد . ( تاريخ منتظم ناصرى ، 3 / 1914 ، 2083 ، 2198 ، 2144 ) . حاجى صمصام الملك فرزندى به نام عباس قلى خان سرتيپ داشته است ؛ اما به نظر مىرسد حاجى صمصام الملك سرتيپ اول همان على نقى خان باشد . ( المآثر و الآثار ، 315 ) ( 5 ) . كزاز ( Kazzaz ) ، منطقه‌اى است تاريخى در شهرستان شازند استان مركزى . فوج كزاز در عصر قاجاريه ، به دليل انجام مأموريت‌هاى خاص نظامى ، هماره مورد حمايت پادشاهان قاجار بوده است .