زيرا كه بايد آذوقهء 10 منزل راه را در « بروجرد » تهيه كرده ، همراه برداشت ، كه در منازل عرض راه خاك « بروجرد » و « لرستان » و « عربستان » آذوقه پيدا نمىشود . سركار آقا ميرزا على خان صدر همدانى هم آمده ، در « بروجرد » ملحق به اردو شدند . حضرت والاشاهزاده حشمت الدوله ، حكمران « بروجرد » و « لرستان » و آقايان و علما و اعيان « بروجرد » ، همه از حضرت « سردار اكرم » ، والى « عربستان » ديدن نمودند . علماى معروف « بروجرد » ، جناب شريعتمدار حاجى آقا محمد و حاجى آقا يعقوب و حاجى آقا مهدى است . و جناب سيادت انتساب حاجى ميرزا ابو تراب هم از متمولين و نجباى « بروجرد » است . اغلب ملّاك و اعيان بروجرد [ از ] طايفهء سادات طباطبائى هستند . و طايفه‌اى از سادات هستند ، [ كه ] به سادات قدوغرى مشهورند و . . . « 1 » محّمد است و 71 نفرند . شهر « بروجرد » در دامنهء كوه « كرّو » واقع است . اين كوه ارتفاعش از كوه « الوند » بيشتر است و در كلّهء « 2 » كوه برف بود ؛ و شهر هم از بناهاى قديم [ است ] . بناهاى آن اغلب از « خشت خام » و كمتر از « آجر » است . بناى مشهور [ آن ] كه قابل ذكر باشد ، مسجد شاه است ، كه از بناهاى غفران المآب خاقان مغفور فتحعلى شاه است . محصول « بروجرد » و توابعش ، « گندم » و « جو » و « ترياك » و « ميوه‌جات » است . با حاجى احمد شفيع ، به « كاروانسراى حاجى خداداد » ، به حجرهء « حاجى باقر ، تاجر اصفهانى » رفتيم . از تجارت « بروجرد » صحبت به ميان آمد . حاجى گفت : متاع بزرگ « بروجرد » ، حالا « ترياك » است و در همين كاروانسرا ، روزى قريب [ به ] 2000 تومان « ترياك » خريدوفروش مىشود ؛ و همچنين تجارت « قالى » [ به ] واسطهء نزديكى « عراق » ، « 3 » در اين‌جا خوب رونق دارد ، كه « قالى » را از اين‌جا حمل به « تبريز » و خاك « روسيه » مىكنند . تكاياى خوب در باغات ساخته‌اند . باغات هم به شهر خيلى نزديك [ است ] ، و معتبرين ، هريك در باغات تكيهء خوب ساخته‌اند . هواى تابستان « بروجرد » ، روزها از « همدان » گرم‌تر ، و شب خنك‌تر است ، ولى از قرار مشهور ، بهار « بروجرد » خيلى تعريف دارد . در وصف بهار « بروجرد » ، اين شعر كافى است :

--> ( 1 ) . ناخوانا . ( 2 ) . قله . ( 3 ) . اراك امروزى .