هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
610
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
نداشت . راه راحت بود . نزديكى سبزوار ، ميل و مناره بلندى ديده شد ، كه بناى بسيار قديم است . « 1 » نواب و الا نيّر الدوله « 2 » ، حاكم سبزوار ، به حكم اعلى حضرت همايونى ، اطراف آنرا به وضع خوش تعمير كرده و مناره را مرمّتكارى نمودهاند ، كه آثار قديم خراب نشود . منزل هيجدهم : سبزوار نزديك سبزوار كسان جناب شريعتمدار رسيده ، اصرار كردند در خانهء ايشان منزل شود . نوّاب نيّر الدوله نيز نوادهء خود اميرزاده « 3 » را با بعضى كارگزاران « 4 » آنجا به استقبال فرستاده بودند . با اينكه از طرف ماها اخبار به كسى نشده بود ، نمىدانم به چه وسيله مطلع شده بودند . بعد از ورود هم « قند » و « شيرينى » به احوالپرسى فرستاده ، بعد خودشان تشريف آورده ، شب را هم وعده گرفتند . شام را منزل ايشان صرف نموده ، از آنجا سوار و روانه شد . نيّر الدوله ، شاهزادهء خوشخلق ، ملايم و با انسانيّتى است . پسرش در تهران بود . از پيشخدمتهاى مقرّب شاهنشاه [ است ] . و نوادهاش را خوب تربيت كرده ، در 14 سالگى خوشخط [ و ] باسواد است . عيالش همشيرهء جناب امير الامراء العظام
--> ( 1 ) . ميل خسروگرد از بناهاى قرن 6 هجرى قمرى است كه به شماره 77 در 15 دى 1310 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است . مناره خسروگرد از آثار تاريخى عصر سلجوقى مىباشد كه به شماره 1600 در 15 دىماه 1310 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت گرديده و در 5 كيلومترى غرب سبزوار قرار گرفته است . ( 2 ) . شاهزاده سلطان حسين ميرزا نير الدوله نوه فتحعلى شاه قاجار ، در 1846 م . به دنيا آمد و پس از مرگ پدرش پرويز ميرزا ، از سال 1890 تا 1897 م . حاكم نيشابور و سبزوار بوده ، وى كه به شاهزاده پيشخدمت شهرت داشت ، در سالهاى 1873 و 1878 م . در معيت ناصر الدين شاه به اروپا رفت . در 1897 م . حكومت تهران ، 1901 م . حكومت خراسان و 1907 م . حكومت اصفهان را برعهده داشت . ( فرهنگ رجال قاجار ، 206 - 207 ) . لقب نير الدوله را روز دوشنبه 11 شعبان 1305 ه . ش . به او دادند . اعتماد السلطنه دربارهاش مىگويد : « شنبه ، 19 [ جمادى الاول 1307 ه . ق . ] صبح ديدن نير الدوله كه تازه از نيشابور آمده بود رفتم . امروز نير الدوله مىگفت كه از معدن فيروزه نيشابور حاجى محمد حسن سالى 2000 تومان به شاه مىدهد . 25 خروار فيروزه فقط پارسال حمل به فرنگ نمودند كه 2 كرور [ 000 ، 000 ، 1 ] مدخل كردند . » ( روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، 563 ، 678 ) . ( 3 ) . در اصل : اميزاده ( 4 ) . در اصل : كاركذاران