عرض راه ، همه با رودخانه مىآيد . دهات معتبر ، پهلوى هم در كنار رودخانه واقع است ، باصفا . منزل هشتم : زنجان از نيك‌پى به زنجان « 1 » آمديم ، كه حالا چندان ابنيه و جاى معتبرى ندارد ، ولى بعضى « مساجد » و « مدارس » و « كاروانسراها » دارد . از قديم كه با سليقه ساخته شده ، از همهء آنها بهتر « مسجد » و « مدرسه » اى است كه مرحوم عبد الله ميرزاى « 2 » دارا در عهد حكومت خود در آن‌جا به حكم خاقان مغفور « 3 » ساخته ، مسجد گنبد كاشى بلندى دارد . « 4 » مقبرهء امامزاده [ اى ] نيز در قبرستان ديده شد ، كه گنبدش كاشىكارى است . بازار خوبى « 5 » با گچ و آجر به حكم علاء الدوله امير نظام مرحوم ساخته شده و طاق زده‌اند ، كه قديما تيرپوش بوده است . در زنجان به حمام رفتم . حمام خوبى بود . در زنجان قنات كم است . گذران اغلب خان [ ه ] ها و كاركردن اغلب حمام‌ها با آب چاه مىباشد . دو روز در زنجان توقف شد . بعضى « 6 » كاغذجات هم به تبريز و تهران نوشتم . مأمور پوست‌خانهء « 7 » اين‌جا ميراز محمد على كاشى بود . در « طبّ » نيز سررشته داشت . كاغذجات را به ايشان

--> ( 1 ) . زنجان ( Zanjan ) مركز استانى به همين نام است ، كه در قديم زنگان ناميده مىشد و در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 928 ، 89 خانوار و 713 ، 349 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . در اصل : ميزاى ( 3 ) . فتحعلى شاه قاجار . ( 4 ) . مدرسه و مسجد سيد زنجان در مركز بافت تاريخى شهر قرار گرفته و در فاصله سال‌هاى 1240 تا 1242 ه . ق . توسط حاكم وقت زنجان ، عبد الله ميرزادارا ( نوادهء فتحعلى شاه قاجار ) بنا شده است . مدرسه و مسجد سيد با طرح چهار ايوانى ساخته شده و مشتمل بر شبستان‌هاى ستون‌دار ، ايوان‌هاى چهارگانه ، صحن مستطيل شكل و حجره‌هايى در 3 ضلع صحن است . صحن بنا 36 * 48 متر وسعت داشته و در سه ضلع شرقى ، غربى و شمالى آن مجموعا 22 حجره ساخته شده است . ( تاريخ زنجان ، 124 - 132 ) . مسجد و مدرسه سيد ( مسجد جامع / مسجد سلطان ) به شماره 1056 در تاريخ 10 اردىبهشت‌ماه 1342 ه . ش . در فهرست آثار ملى ثبت شده و در جنوب سبزه ميدان قرار دارد . ( 5 ) . مجموعه تاريخى بازار زنجان در مركز بافت قديمى شهر و در راستاى راههاى ارتباطى آن قرار گرفته و از دو بخش « بازار بالا » و « بازار پايين » تشكيل شده و به نظر مىرسد كه « بازار بالا » از نظر تاريخى مقدم بر بازار ديگر باشد . بناى اوليه بازار در حدود سال 1205 ه . ق . و زمان آغاز محمد خان قاجار ساخته شده و به 8 راسته ( از جمله زرگرها ، كفاش‌ها ، سراج‌ها ، بزازها ) تقسيم مىشود . ( بناهاى عام المنفعه ، 119 ) . اين بازار به شماره 1440 در تاريخ 14 شهريور 1356 ه . ش . در فهرست آثار ملى ثبت شده است . ( 6 ) . در اصل : بعض ( 7 ) . چاپارخانه ، اداره پست در زمان قاجاريه .