سپرديم ، روانه دارد . جوان معقولى به نظر آمد . منزل نهم : سلطانيه سه‌شنبه ، دهم صفر [ 1301 ه . ق . ] از اين‌جا به سلطانيه « 1 » حركت شد . از زنجان به سلطانيّه 6 فرسخ است . راهش راست و خوب است . عمارت سلطانيه « 2 » بين راه [ و ] نزديك آبادانى است . بنيان از سلاطين قديم بوده ، بعد تجديد عمارت نموده‌اند . منظر خوبى دارد ، كه جلو عمارت چمن وسيعى واقع است . نزديكى دهكده مقبرهء شاه خدابنده است ، كه آثار بسيار و بناى محكم و مستحكم از او هنوز باقى است . كاشىكارىهاى خوب و منار [ ه ] ها و سقف بلند و گنبد عالى دارد . آيات قرآنى به خط نسخ در اطراف و اركان آن بقعه نوشته شده [ است ] . بس كه بنيان آن محكم است ، با مرور دهور هنوز عيبى نكرده [ است ] . در پايين آن مسجد بزرگ زمستانى است كه به مسجد مرحوم علّامه « 3 » مشهور است . قبر مرحوم حسن كاشى « 4 » - اعلى اللّه مقامه - نيز نزديك آن‌جا است .

--> ( 1 ) . سلطانيه ( Soltaniyeh ) شهر كوچك و تاريخى از توابع شهرستان ابهر است كه توسط ارغون خان مغول احداث شده و الجاتيو آن‌را پايتخت ايران ايلخانى قرار داد و در آباد كردن و تزيين آن بسيار كوشيد . وى در همين شهر درگذشت و در مقبرهء معروفى كه آثارش هنوز پابرجاست ، دفن گرديد . اين شهر در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 1657 خانوار و 6458 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . گنبد سلطانيه در 36 كيلومترى جنوب شرقى زنجان در شهر سلطانيه واقع است و بنايى عظيم و ممتاز بوده كه در وسط شهر قديمى قرار گرفته و 5 / 48 متر ارتفاع دارد و 6 / 25 متر قطر دهانهء گنبد آن است . گنبدخانه داراى 3 طبقه مشخص است . گنبد سلطانيه به‌گونه‌اى خاص و ابتكارى با طرح جناغى بنا شده و از نوع دو پوشهء پيوسته است و با قطر دهانهء 6 / 25 متر بزرگترين گنبد معمارى اسلامى ايران بوده و بدون هيچ‌گونه پشت‌بند ، سر منار يا شانه‌اى ساخته شده است و از نظر تزئينات نيز نمونه موفقى به شمار مىآيد كه شامل تزئينات آجرى ، گچ‌برى ، كتيبه‌ها ، كاشىكارى ، رنگ و نقاشى ، سنگى و چوبى مىباشد . ( معمارى ايران ، آرتور اوپهام پوپ ، 176 ؛ بررسى آثار تاريخى سلطانيه ، ثبوتى ؛ معمارى ايران در عصر ايلخانان ، دونالد ويلبر ، 151 - 153 ) . اين بنا به شماره 166 در تاريخ 15 دى 1310 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران و به شماره 1188 در تاريخ 15 ژوئيه 2005 م . / 24 تير 1384 ه . ش . ثبت جهانى شده است . ( 3 ) . « مسجدى در آن‌جا داشت مشهور به مسجد علامه . مىگفتند كه مساجد اين‌جا بسيار بود ، همه خراب شده . اين مسجد را هم رعايا تعمير ، بل در واقع از نو بنا كرده‌اند . » ( سفرنامه تبريز به تهران ، ميرزا على سررشته‌دار ، 146 ) . ( 4 ) . مقبره مولانا كاشى از بناهاى تاريخى عصر صفوى ، به شماره 168 در 15 دىماه 1310 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت گرديده است . اين آرامگاه در 5 / 2 كيلومترى مغرب سلطانيه قرار گرفته و بناى