جامعيت ، اضافاتى دارد كه « جامع الجوامعش » فرموده‌اند . و چون رشتهء سخن به اين‌جا كشيد ، اشارتى به بعضى مناسك آن مىشود ، كه : « ما لا يدرك كه لا يترك كله ، و من اللّه الاستعانه و التوفيق . » بدان كه : « حضرت غيب الغيوب و صرف الوجود و مجهول الكنه و الّذات و الحقّ المطلق الّذى لا اسم له و لا رسم و لا يمكن وصفه وحده بهو هو و ما هو و لم هو و لا يدركه عقول العقلاء و لا يعرف ذاته سواه » ؛ حتى آن‌كه اين عبارات هم حدّى است از براى ذات مقدسش تعالى شأنه . « عن ذلك علّوا كبيرا و كيف يحيط المحاط بالمحيط الّذى لا نهاية له مدّة و عدة و شدّة به قدر ما لا نهاية له » ؛ از هرچه تصور كنى ظاهرتر است ؛ چگونه نباشد و حال‌آن‌كه ظهور تمام اشياء ، ظهور اوست . « هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ » * « 1 » . خود فرموده [ است ] : « افى اللّه شك » ؛ و سردفتر عشاقان روز عرفه : « متى غبت و عميت عين لا تراك » فرموده [ است ] ؛ « و هو الباطن و الظّاهر و الاوّل و الاخر و خفى من فرط ظهوره و على فى دنّوه » . [ بيت ] گهى گويم عيانستى ، گهى گويم نهانستى * نه اين استى ، نه آن استى ، همين استى ، همان استى با آن‌كه او را « جهتى » و « مكانى » نيست ، مكانى نيست كه نيست ، با وصف آن‌كه او را بيتى سزاوار نبوده ، كه نبوده [ است ] ، « هو معكم اينما كنتم و هو بكلّ شىء محيط » ، ولى در تمام مراتب وجود ، نزولا و صعودا ، او را تجلّى مخصوصى است نسبت به هرعالمى از عوالم ، كه اضافه به خود فرموده به وجودات خاصه ، و به خطاب بيتى مفتخر شده‌اند ؛ و از براى تمام اهل هرعالمى تسبيح و عبادتى بر حسب اقتضاى آن عالم مقرر داشته ، كه « يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ « 2 » * وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ « 3 » » . و براى هريك ، توجهى به سوى آن بيوت لازم فرموده [ است ] : « وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها « 4 » » و « فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ » « 5 » و بمفاد و ما امرنا الا واحد .

--> ( 1 ) . سورهء بقره - آيه 255 ؛ سورهء آل عمران - آيه 2 . ( 2 ) . عبارتى شبيه هم در آيه اول سورهء جمعه و آيه اول سورهء تغابن . ( 3 ) . سورهء اسرائيل ( اسراء ) - آيه 44 . ( 4 ) . سورهء بقره - آيه 148 . ( 5 ) . سورهء نور - آيه 36 .