هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

665

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

نموده ، او بود . مدارس عاليه در نشابور و بغداد و اصفهان و غيره ، از عشر مال سلطان كه مختصّ وزير بود ، بنا نموده ؛ موقوفات بر آنها مجرى داشت . و در شب جمعه 21 رمضان سنه 485 [ ه . ق . ] بر دست يكى از فداييان اسماعيليه ، كه به بهانهء دادن عريضه نزد هودج او آمد ، مقتول شد . و ابو حامد محمد غزالى ، كه حجة الاسلام اهل سنّت بود ؛ و برادرش احمد غزالى ، كه ملك الابدالش خوانند ، و حكيم ابو القاسم فردوسى - عليه الرحمة - كه سلاطين روزگار را زنده و نام خود را پاينده نموده ، ؛ از اين ديار بوده‌اند . گويند : قطب الدين ، استاد غزالى با جمعى از مريدان بر قبر حكيم بگذشت . مريدى گفت : به زيارت قبر حكيم برويم . شيخ انكار نمود كه حكيم 35 سال [ از ] عمر خود را در مدح مجوسان گذرانيده است . آن مريد ، شب در عالم رؤيا حكيم فردوسى را ديده ، به وى فرمود : به شيخ بگو : قل لو انتم تملكون خزائن رحمة ربّى اذا لامسكتم خشية الانفاق و كان الانسان « 1 » فتورا « 2 » . على الجمله ، بقاع قديمهء مشهد غالبا در همين خيابان طولانى واقع [ هستند ] و بهترين آن صحن و روضهء منوره است . صحن قديم ، كه در شمال شرقى و پشت سر مبارك واقع است ، از آثار امير عليشير وزير سلطان حسين بايقرا بوده و در زمان شاه عباس صفوى تعمير شده و بر آن چيزى افزوده‌اند . ايوان طلاى نادرى و ايوان شاه عباسى مقابل آن ، كه در زير گلدستهء طلاى نادرى واقع است ، و سقاخانهء طلا كه سنگ آب بزرگى از عهد نادر شاه دارد و سطح آن را اسماعيل خان طلايى مذهّب نموده ؛ و ايوان شرقى زير نقاره‌خانه و ايوان غربى زير ساعت بزرگ كه معبر خيابان بالا و پايين هستند ، جزو اين صحن مىباشد . و صحن جديد از بناهاى مرحوم فتحعلى شاه - طاب ثراه - است ، كه شامل ايوان طلاى ناصرى و مقبرهء مرحوم شيخ بهايى مىباشد . و مسجد گوهرشاد ، عروس امير تيمور گوركان ، كه در حقيقت يك كوهى از كاشى معرّق

--> ( 1 ) . اگر شما مالك گرديد خزاين رحمت پروردگار مرا هر آينه بخيلى مىكنيد از خوف كم شدن و هميشه انسان بخيل بوده است . ( 2 ) . آثار البلاد و اخبار العباد ، 2 / 186 - 193 .