هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

666

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

بوده ، و نمونهء جلال و كمال سلاطين آن زمان را نگاه داشته ، صحن جنوبى اين روضهء منور شمرده مىشود . در كتيبهء آن اين‌طور رقم يافته : « كتبه را جيا الى اللّه بايسنغر بن شاهرخ بن تيمور گوركان سنه 821 [ ه . ق . ] » . ارتفاع گنبد مقصوره و گلدست [ ه ] هاى اين مسجد 41 ذرع است . دو منبر چوبى بسيار عالى در اين مسجد به يادگار است ، كه منبّت‌كارى آن نهايت امتياز را دارد و پارچ [ ه ] هاى چوب منبّت شده را مثل خاتم‌كارى به يكديگر متّصل كرده‌اند . عمارات رواق مطهّر ، آن‌چه عمده است : اولا : حرم مبارك كه مربع و منسوب به اسكندر است ، سقف آن مقرنس و از داخل آينه است و از خارج گنبد طلا ، كه از آثار شاه عباس صفوى است . فرش آن‌كه محسود عرش و كرسى است ، قدرى از سنگ مرمر و بقيه [ از ] سنگ معدن جديد شانديز است . ازارهء آن كاشى ، كه خشت‌هاى مسدّس و مطبّل به وضع خاتم‌كارى دارد كه به قلم تذهيب و الوان و اشكال خوب مزيّن و دورهء آنها به اخبار و آيات با آب طلا نوشته شده و در بعضى از همان خشت‌ها ، تاريخ اثنى عشر و ستمائه نگاشته‌اند . چنان‌چه در كتيبهء جلى برجسته ، كه در اطراف درب پيش روى مبارك است ، نيز همين تاريخ مضبوط است . چنان مىنمايد كه در عهد قطب الدين محمد تكش بن علاء الدين تكش بن ايل ارسلان بن اتسز بن محمد خوارزمشاه ساخته باشند ؛ چه در كتيبهء اطراف درب پيش روى مبارك ، به هيچ‌وجه ملاحظهء تقيه و خلافت بنى العباس را ننموده و اسمى از هارون نبرده و روضهء منورهء امام على الرضا بن موسى الكاظم بن جعفر الصادق بن محمد الباقر - عليهم السلام - نوشته و همچنين نسب را تا عبد المطلب برشمرده [ است ] . همانا در عهد سلطان قطب الدّين مذكور ، اسم خلفاى بنى عباس در مملكت او به نيكى نبوده است و ارباب سير آورده‌اند كه سلطان معاصر ناصر عباسى بود و بر خلاف ساير سلاطين ، كه خلفا را حرمت مىداشتند ، سلطان محضرى از فتواى فقهاى عصر ، به خصوص فخر الدين رازى ممهّد نمود كه خلافت از « آل عباس » نيست و بايستى