[ سبزوار ] بالجمله ، به شهر سبزوار از دروازهء غربى داخل شده ، همه‌جا از بازار عبور كرده ، از دروازهء ديگر خارج [ شده ] و در باغى منزل كرديم . از شدت كسالت ، حالت گردش شهر [ در ] دست نداد . مدرسه خوبى در عبور خود ديدم ، خيلى منقح به نظرم آمد . معلوم شد از آثار آفاقى مرحوم حاجى ملا هادى سبزوارى - رضى اللّه عنه - است كه در عصر متأخر ، سرآمد حكما و عرفا و زهاد و اوليا بود . بقعه [ اى ] بر مدفن آن مرحوم به امر جناب آقاى مستوفى الممالك ، وزير اعظم حاليهء ايران ساخته‌اند و لوح زيارت‌نامه [ اى ] دارد . « 1 » ارگ اين شهر بسيار مرتفع و مستحكم [ است ] و گويند همان دز سفيد است ، كه در آن جنگ سختى ميان افراسياب و ايرانيان واقع شده [ است ] . حكومت سبزوار از جانب ايالت خراسان با نواب نيّر الدوله است . شب شنبه ، 7 شوال [ 1300 ه . ق . ] از سبزوار روانهء زعفرانى شديم . 6 فرسخ مسافت است . به چندين دهكده در تيرگى شب عبور كرديم . سحر به قريهء رباط سرپوشيده رسيده ، تا صبح راحت و خواب كرديم . در اين‌جا - كه 2 فرسخ به زعفرانى مانده است - رباطى سرپوشيده از عهد صفويه باقى [ است ] و رباطى روباز هم در جنب آن است . خان [ ه ] هاى رعيت [ را ] هم در جنوب و مغرب آن ساخته‌اند .

--> ( 1 ) . آرامگاه ملا هادى سبزوارى ، در شرق سبزوار ، در باغ بزرگى كه متعلق به حكيم ملا هادى سبزوارى ( 1212 - 1289 ه . ق . ) بوده ، واقع شده است . اين مقبره را ميرزا يوسف مستوفى الممالك بنا كرده است . ساختمان بنا كلا آجرى و مشتمل است بر اتاق اصلى مقبره كه گنبد آجرى بر روى آن قرار گرفته و نيز 4 ايوان در اطراف آن و ايوانچه‌هاى ديگر كه دو حجره و دو ايوان كوچك ضلع غربى ساخته شده است . ازارهء داخلى بنا از سنگ مرمر است و نماى خارجى آن آجركارى گرديده و سقف اتاق گنبد و چهار ايوان اطراف آن نيز در سال‌هاى اخير آيينه‌كارى شده و ورودى بنا از ضلع شمال شرقى و ايوان‌هاى اضلاع شرق و غرب با 3 نورگير قوس‌دار به خارج باز است . ( بناهاى تاريخى خراسان ، 74 ؛ آثار باستانى خراسان ، 1 / 423 - 432 ) .