از شهر دامغان ، جز پل معتبر و « بقعه معصوم‌زاده » « 1 » و چندين مناره و بازار خراب چيزى نديدم . شب بود كه عبور كرديم [ و ] مجال گردش مفصّل نبود . « باره » و « بروج » عمده داشته است ، كه صرصر « 2 » انقلاب دهر و يلوى بسور الدّامغان فيدمغه آن را منهدم نموده و اكنون بعضى از آن باقى است . باغستان زياد در اطراف شهر و دهات آن موجود بود ، كه پستهء آنها مشهور و در نهايت وفور است . مسافت از شهر دامغان تا جزن يك فرسخ است . وصف شهر دامغان را در كتاب « تاريخ امكنه و ازمنه » چنين آورده است : دامغان ، شهرى بزرگ ميان رى و نيشابور و به كثرت فواكه و اشجار و انهار مخصوص است . مسعر بن مهلهل « 3 » گويد : پيوسته در شب و روز باد از آن قطع نمىشود . از عجايب آن « قسمت‌گاهى » است مرآب را ، كه از آثار كسرى است . آب آن از مغاره [ اى ] برآمده ، در فرود آمدن 120 قسمت مىشود و 120 رستاق « 4 » به قسمت متساوى از آن مشروب مىشود ؛ و الحق كار طرفه مطبوعى است . و نيز از عجايب آن « دهنه‌اى » است در جبل ميانه سمنان و دامغان ، كه گاهى از آن باد سختى مىوزد و باعث هلاكت است ، هركه را برسد . طول اين دهنه فرسنگى و پهناى آن 400 ذراع است و تا دو فرسنگ مسافت ،

--> اثر تاريخى اين روستا است . ( 1 ) . معصوم‌زاده يا برج طغرل از آثار تاريخى عصر سلجوقى است كه به شماره 277 در تاريخ 12 اسفند 1315 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است . ( 2 ) . صرصر ( Sarsar ) ، باد سخت و سرد ، باد بلندآواز . ( 3 ) . مسعر بن مهلهل خزرجى ينبوعى ، مشهور به ابودلف ، شاعر عرب . دو رساله در خصوص مسافرت‌هاى خود نوشته كه به سفرنامه ابودلف در ايران شهرت يافته است . وى شاعر ، معدن‌شناس و جهانگرد نامدارى است كه در بندر ينبوع عربستان سعودى در كنار درياى سرخ زاده شد و چندى در دربار نصر سامانى ( 301 - 331 ه . ق . ) به سر برد . نام اصلى كتابهاى وى « الرسالة الاولى » و « الرسالة الثانيه » مىباشند ، كه در آثار ياقوت حموى و زكرياى قزوينى به كرات از آن استفاده شده است . ( الفهرست ، 620 - 621 ؛ يتيمة الدهر ، 3 / 352 - 374 ) . ( 4 ) . روستا ، ده ، دهكده .