[ ارجمند ] 4 فرسخ و نيم از « آرو » كه گذشتيم ، به رودخانهء بزرگى رسيديم ، كه از جانب شمال ، از ده « ارجمند » ، « 1 » كه « حاكم‌نشين فيروزكوه » است ، جارى است . آن طرف رودخانه ، راه از ميان پشته‌ها است و در جانب شمال ، دست چپ راه ، كوهى نمودار است كه برف بسيار داشت . گويا كوهى است كه تفرّج‌گاه « ساوواشى » « 2 » در آن كوه است . « كوه دماوند » در آن‌جا ، ما بين شمال و مغرب پيدا است . [ فيروزكوه ] 3 ساعت از ظهر گذشته ، وارد « فيروزكوه » « 3 » شديم . تمام مسافت امروز 6 فرسخ

--> ( 1 ) . ارجمند , ( Arjomand ) مركز دهستان قزقان‌چاى شهرستان فيروزكوه است كه در ارتفاع 2180 مترى از سطح دريا و در 24 كيلومترى غرب شمالى مركز شهرستان در دامنه كوه قلاوش و با جاده تهران فيروزكوه 4 كيلومتر فاصله دارد . طول جغرافيايى آن 52 درجه و 31 دقيقه و عرض جغرافيايى 35 درجه و 49 دقيقه است . رود « فرح رود » كه از كوه « مشينه مرگ » البرز سرچشمه مىگيرد ، از مركز آن گذشته و رودخانه « عمرك » نيز از غرب آن عبور مىكند . آثار تاريخى آن عبارتند از : امامزادگان 12 تن كه 900 سال سابقه دارد و محوطه آن 1500 متر مساحت دارد و به آن 12 تن يا دوازده امام مىگويند ؛ امامزاده محمد و احمد كه به دو طفلان آقا شهرت دارد . ( آثار تاريخى فيروزكوه ، 235 - 243 ) . اين شهر در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 474 خانوار و 1688 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . امروزه به آن تنگ واشى مىگويند و تقريبا در 10 كيلومترى شمال فيروزكوه واقع شده است . رضا قلى هدايت مىگويد : « در آن حوالى چمنى است كه به قدر 100 چشمهء كوچك آب در آن جريان دارد و به آن رود واشى مىپيوندد و داخل تنگ فيروزكوه شده ، از طرف يمين رفته ، به آب موسوم به كور سفيد متحد گرديده ، به هبل رود و از آن‌جا به ورامين مىرود . در ذكر چمن‌واشى : در دو فرسنگى طرف شمال فيروزكوه چمنى و تنگى و دره‌اى است در كمال شرافت ، و آبش در نهايت خفت و لطافت ، چنان‌كه به وزن از همهء آب‌ها سبك‌تر آمده است و از آن دره راهى است كه دو طرف كوه است و از ميان آن دره و آب معبرى است و بعد از عبور از آن تنگ [ ه ] ، چمنى دلگشا است كه محل سرادق خاقان صاحبقران مغفور بوده ، در آن كوه صورت خود را بر سنگ امر به نقارى فرموده ، چون به فراز آن كوه بر شوند ، تمام جنگل مازندران و بحر خزر در نظر است . » ( سفارت‌نامه خوارزم ، 14 ) مردم محل هنوز به آن ساواشى مىگويند . سنگ نگاره‌اى به تاريخ 1233 ه . ق . با نقوش برچسته در ارتفاع 5 / 1 متر و ابعاد 6 * 7 متر كه به شكل يك قاب مستطيل در كادر بسته قرار دارد ، در قسمت بالا 4 رديف و در پايين 2 رديف حاشيه دارد . شكل فتحعلى شاه در شكارگاه همراه با شاهزادگانى چون عباس ميرزا ، محمد قلى ميرزا ، حسنعلى ميرزا ، حسام السلطنه و شكارهايى چون گوزن ، آهو ، مرغابى و تازى به همراه شرح وقايع و اتفاقات مهم سلطنت اين شاه با اشعار و آيات و احاديث در اين‌جا به چشم مىخورد . اين اثر تاريخى قاجاريه تحت شماره 1025 در تاريخ 13 / 2 / 1353 ثبت ملى شده است . معمارباشى آن استاد قاسم پسر استاد غلامعلى حجار است . ( 3 ) . فيروزكوه , ( Firuzkuh ) خاورىترين شهرستان استان تهران به مركزيت شهر فيروزكوه كه سرزمينى است بسيار سرد و كوهستانى كه به وسيله رودخانه‌هاى متعددى چون حيله‌رود ، گورسفيد ، ساوشى ،