هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

432

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

وزيران « مصر » ، « يونان » ، « عثمانى » و « بريتانياى كبير » در اين راستا انجام شد . در همه جا ، شخصيت‌هاى درجه اول هر كشور ، به طرز باشكوه و در حدّ يك رئيس كشور يا دولت با او برخورد مىكردند . 3 . اعطاى نشان افتخار امپراتورى . به دليل نقش و جايگاه خاص اين دولتمرد هندى هوادار سياست‌هاى انگلستان ، نشان عالى « فرماندهى ارشد امپراتورى هند » در سال 1887 م . به وى عطا گرديد . ظاهرا به پدرش نيز همين « لقب » يا « نشان » اعطاء شده بود . ايرانى يا ايران‌دوست نياى مادرى او ، ايرانى و اهل « شوشتر » - شهرى تاريخى در استان خوزستان - بوده است . او زبان و ادبيات فارسى را به نيكى مىدانسته و مشوق و مروج اين فرهنگ و تمدن در سرزمين زادگاه خود بوده است و در هنگام صدرات و وزارت سعى بليغ در اين امر داشته است . بسيارى از شاعران و هنرمندان و نويسندگان ايرانى يا حتى هنديان پارسىگوى را مورد حمايت قرار داده و مكاتبات و نوشته‌ها و احكام و حتى سنگ گور او به زبان فارسى است . در جايى اشاره به « ايرانىتبار » بودن خود نكرده ، اما اصرار داشته كه مورد علاقهء آنان بوده است . ( مثلا مشايعت پارسيان هند در بمبئى ) . در همه‌جا با احترام از شاهنشاه ايران ، يعنى « ناصر الدين شاه قاجار » ياد كرده است و از القاب و عناوين ملوكانه وى به‌طور كامل ياد مىكند ؛ شايد مهر مام وطن بوده ، يا اينكه سياست‌دانى او ( چون هنگام چاپ كتاب ، هم در هند ايرانيان بسيارى زندگى مىكردند و هم هنوز اين شاه در قيد حيات بوده است ) اين گونه ايجاب مىكرده است . دليل ديگر بر علاقه‌اش به ايران ، ديدار مرتب و هميشگى وى با سفراى دولت عليه ايران در كشورهاى مختلف ( مانند عثمانى و انگلستان ) است . مذهب مير لايق على خان از نام نويسنده و محل تولد ، زندگى و دفن او برمىآيد كه « مسلمان‌زاده » بوده است و در هيچ تذكره‌اى نيز از تغيير دين و مذهب او ذكرى به ميان نمىآيد . وى تابع و پيرو مذهب شيعه اماميه يا اثنىعشرى بوده است . دين اسلام ، يكى از اديان الهى مشرق زمين است ، كه امروز بيش از يك ميليارد نفر پيرو دارد . حدود يك