هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

418

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

داشته‌اند ، كه نتيجهء بارز آن تأثير عميق تمدن و فرهنگ « ايران » بر تمدن و فرهنگ « هند » بوده است . در طول قرن‌هاى متمادى ، مهاجرت « بازرگانان » ، « نظاميان » ، « دانشمندان » ، « اديبان » ، « شاعران » و ديگر قشرهاى اجتماعى از « ايران » به « هند » سبب اعتلاى نام ، فرهنگ و تمدن « ايران » در اين كشور شده است . وجود بناهاى زياد تاريخى به سبك معمارى ايرانى با كتيبه‌هاى فارسى و نيز كتاب‌هاى بىشمارى كه به خط و زبان فارسى نوشته شده ، همچنين رواج شعر و ادب فارسى در هند سبب گرديده تا ايرانيان هنگام سفر به اين كشور باستانى نه تنها احساس غربت نكنند ، بلكه شاهد نوعى مشتركات عميق فرهنگى ميان دو ملّت شوند . پادشاه وقت « نواب مير محبوب على خان » ، فرزند افضل الدوله محبوب على خان ، در 6 ربيع الثانى 1283 ه . ق . / 18 اوت 1866 م . به دنيا آمد و پس از مرگ پدر ، در سن 3 سالگى ، در 1285 ه . ق . / 1869 م . بر تخت نشست ؛ اما چون خردسال بود ، نخست وزير حيدرآباد ، يعنى « مختار الملك سالار جنگ » و يكى از وزرا ، ملقب به « شمس الامرا » ، و نمايندهء انگليس در « حيدرآباد » نيابت سلطنت وى را داشتند ؛ اما در واقع ، گردانندهء اصلى كارها « مختار الملك سالار جنگ اول » بود ؛ و هم او تربيت نظام را در خردسالى بر عهده داشت و وى را براى كشوردارى و گرفتن اختيارات امور تربيت كرد . « اردو » و « عربى » را « مولوى مسيح الزمان » تدريس مىكرد و « انگليسى » را « سرگرد كاپيتان جان كلارك » و « فارسى » را « ميرزا ابراهيم اوليا سميع » به وى آموخت . پس از رسيدن مير محبوب به سن بلوغ « لرد جرج ناتانيل كرزن » « 1 » ( 1859 - 1925 م . ) ، فرماندار انگليسى هند ، قواى مالى و اجرايى « حيدرآباد » را يك سره به دو واگذاشت و از سال 1301 ه . ق . / 1884 م . به‌طور رسمى بر مسند سلطنت نشست . در دورهء حكومت محبوب على خان ، به‌ويژه در دورهء نخست وزيرى « سالار جنگ » ، اصلاحات ادارى و اقتصادى اساسى بسيارى در « حيدرآباد » انجام گرفت و برنامه‌هايى مانند توسعهء راه‌آهن ، تأسيس كارخانهء پنبه‌پاك‌كنى در « حيدرآباد » و « گلبرگه » و « اورنگ‌آباد » ، گسترش علم و دانش با تأسيس مدارس بسيار در « دكن » و

--> ( 1 ) . Lord George Natanil Curzon .