هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

412

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

از وجود پسرى كه بعدها « نخست‌وزير » شده ، آگاهى اندكى در دست داريم . تاريخ ، دربارهء برادر يا برادران ، خواهر يا خواهران و ديگر اقوام نسبى يا حسبى او اطلاعات شايان توجهى - جز نام و نشانى اندك از يك برادرش - در اختيار ما قرار نمىدهد . در زمان ناصر الدين شاه قاجار ، يكى از نوادگان دخترىاش ، به نام « نجم النساء بيگم » ، با شاه قاجار ديدار كرده است . خاندان خاندان « مختار الملك » ، از خانواده‌هاى سرشناس ، قديمى و متموّل « حيدرآباد دكن » بوده‌اند ، كه پنج تن از آنان به مقام « نخست‌وزيرى » در سلسلهء اسلامى « آصف جاهيان » دست‌يافته‌اند . نياى بزرگ اين دودمان ، « سيد رضى » بوده ، كه دو فرزند به نام‌هاى « سيد زين العابدين » و « سيد ابو القاسم مير عالم شوشترى » داشته است . « مير عالم » ، نخستين كسى است كه از اين خانواده به قدرت رسيده و در بين سالهاى 1220 تا 1230 ه . ق . به عنوان « نخست‌وزير » نظام سوم آصف‌جاهى ، يعنى « مير على اكبر خان سكندرجاه » ( حكومت : 1218 - 1245 ه . ق . / 1803 - 1829 م . ) منشأ خدمات بسيار بود و ساختمان‌هاى زيبا و بوستان‌هاى بسيار ساخت و استخرى به نام « تالاب مير عالم » از بناهاى مشهور وى به شمار مىآيد . دخترش « صاحب بيگم » با « منير الملك » ازدواج كرد ، كه پس از مرگ پدرزنش « مير عالم » به بيمارى جذام ، در دستگاه سياسى آصف‌جاهى عنوان « وزارت » يافت . از وى دو فرزند به يادگار ماند ، كه يكى « محمد على خان » بود و ديگرى « عالم على خان » ملقب به « سراج الدوله » بود ، كه در زمان پادشاهى « مير فرخنده على خان ناصر الدوله » ( حكومت : 1245 - 1274 ه . ق . / 1829 - 1857 م . ) به « نخست‌وزيرى » دست يافت . اين انتصاب به دستور ، سفارش و حمايت « جيمز بيلى فريزر » ، نماينده عالى دولت انگليس در هند انجام يافته است . پس از وى ، 3 عضو ديگر اين خاندان ، يعنى « مير تراب على خان » ( سالار جنگ اول يا سرسالار جنگ ) ، « مير لايق على خان » ( سالار جنگ دوم ) و « يوسف على خان » ( سالار جنگ سوم ) به مقام « صدارت » ( نخست‌وزيرى ) دست يافتند .