شب و روز در ساخلو هستند . از اتفاقات غريبه كه امروز لد [ ى ] الورود در اين شهر اتفاق افتاد ، اين بود كه « قراجقوف » رئيس روحانيّين « ارامنه » ساكن اين بلد خبر مىرسد كه در ولايت خودت نامزدت را ديگرى اختيار كرده [ است ] . به محض استماع از « تعصب » و « غيرت » خود را به تپانچه مقتول ساخت . از اثمار و فواكه مشهورهء اين بلد ، انگورى است كه « لعلى » گويند . خيلى تعريفش را مىكردند . در باغاتش ، زيادتر از ساير اشجار ، اثمار درخت « توت » است ، به جهت حاصل برداشتن ابريشم . عرض « گنجه » 40 درجه و 30 دقيقه و طولش از رصدخانه لندن 46 درجه و 22 دقيقه است . از « گنجه » تا « ايروان » از راه كوه ، كه سوار مىرود ، 180 ورس است ، اما راه معمولى پست‌خانه 230 ورس است . از « گنجه » تا « كنار ارس » كه قراول‌خانه است ، 360 ورس است ؛ و از « گنجه » تا « درياچه گوگجه » ، كه مشهور به « درياچه ايروان » و ما بين جنوب و مغرب « گنجه » است 70 ورس است . روز دوشنبه ، بيست و چهارم ربيع الثانى 1297 [ ه . ق . ] امروز صبحى از شهر حركت شد . در بين راه ، آبادى به نظر نرسيد ، مگر در دامنهء كوهى ، باغ بزرگى پيدا بود . مىگفتند : مال يك نفر مسيحى است و « طاحونه آتشى » دارد كه با « بخار » كار مىكند . بعد از طى مسافت 22 ورس از « گنجه » ، در چاپارخانه « گورك‌چاى » « 1 » به واسطهء خستگى در آنجا توقف شد . در دست چپ اين منزل ، همان رشته‌كوه خاكى بىآب است ؛ كه به طرف « شكى » « 2 » كشيده شده است . [ در ] دست راست ، همان كوهى است كه در نزديكى شهر « گنجه » بود . روز بيست و پنجم [ ربيع الثانى ] 1297 [ ه . ق . ] نصف شب از اين منزل حركت شد . به فاصلهء كمى از استانسيا ، رودخانهء « گورك » است . در وقت عبور ، كالسك [ ه ] چى غفلت كرده ، نزديك بود از پل كالسكهء سوارى

--> ( 1 ) . Gorkc ? ay . ( 2 ) . شكى ( S ? aki ) مركز استانى به همين نام در جمهورى آذربايجان در مرز با داغستان روسيه .