هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

350

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

شمالى مسجد ، ميدان بزرگ وسيعى است مربع مستطيل ، [ كه ] در اطراف آن درخت « چنار » كاشته شده ، مذكور نمودند كه در غرس چنارها ، خود شخص شاه مرحوم ، مباشر بودند . اطراف ميدان حجرات و دكاكين است متصل به مسجد و كاروانسراى بزرگ و دكاكين بسيار ساخته و وقف مسجد فرموده است . گوينده تاريخ بنيان مسجد را در اين دو بيت گفته ، در بالاى در ، در روى سنگى نقش كرده‌اند : هست اين مسجد سپهر اساس * يادگار جناب شاه عباس بود تاريخ هزار و ده ، با پنج * شد تمام اين بنا به شكر و سپاس 1015 [ ه . ق . ] مشهور است [ كه ] ماده تاريخ اتمام مسجد « كليد شماخى » ( 1015 ه . ق . ) است . قبرستان عيسويان ، در خارج شهر ، در سر راه « تفليس » واقع است و « كليسا » « 1 » بزرگى در وسط آن ساخته‌اند . به فاصله زيادى ، در شمال شهر قبرستان مسلمانان است . در آن‌جا زيارت مىشود مرقد يكى از امامزاده‌هاى واجب التعظيم ، موسوم به « سيد ابراهيم » پسر « حضرت امام محمد باقر » - عليه السلام - گنبد سبزى دارد به مناسبت سبز بودن گنبدش ، او را عوام « گوك امام » مىگويند . اهل شهر او را خيلى مجرب و محترم مىشمارند . مدفن شيخ الياس ، متخلص به نظامى ، در سمت شرقى شهر ، در جاى مخصوصى در توى مقبره [ اى ] بسيار محقر است . تفرجگاه اهالى شهر باغى است در توى شهر ، [ كه ] « ورانسوف » سردار بنا نموده ؛ كه باغ مسمّى به اسم آن سردار است . عصرها اهل شهر در آن‌جا جمع مىشوند و روزهاى يك‌شنبه ، چنان‌كه در ساير شهرهاى « روس » معتاد است ، در جائى كه « كلوب » مىگويند ، نجبا و اعيان شهر در آنجا هم مجتمع مىشوند . در اين شهر « روزنامه » به هيچ زبانى طبع نمىشود . به جهت حفظ و حراست شهر ، 500 نفر « سالدات » و 200 نفر « قزاق » سواره

--> ( 1 ) . در اصل : كليسه