هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

347

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

عبور از اين رود به واسطه نداشتن « پل » خالى از خطر نيست . باوجود آن‌كه چندان وسعتى ندارد ، در وقت طغيان عبور ممكن نيست . ذكر كردند [ در ] اغلب سنوات ، آب رودخانه تلفات زياد از « آدم » و « حيوان » ، حتى عرادهء چهاراسبى را آبش برده ، تلف نموده است . اين رودخانه ، ابتداى بلوك « طاوس » است كه جزو محال « گنجه » و بلوك « قزاق » محسوب مىشود . آب رودخانه به فاصلهء زيادى جارى شده ، به رودخانهء « خرام » مىريزد . در بالاى تپه كه مشرف به رود است ، چاپارخانهء « طاوس » « 1 » واقع شده ، كه 17 ورس از « حسن سوئى » مسافت دارد . شب را در آنجا منزل شد . بيست و دوم ربيع الثانى 1297 [ ه . ق . ] از منزل « طاوس » به فاصلهء 5 ورس ، ده كوچكى است مسمّى به « عصريك » . چشمهء گوارا و زلالى دارد . بعد از قطع 12 ورس ، حدود بلوك « طاوس » به انتها رسيده ، داخل محال « زگم » « 2 » مىشود . « زگم » بر وزن « رقم » ، كه مرحوم « قايم‌مقام » در اشعار خود گفته : از آن دم كاين جهود بدمنش را بسط يد دادى * ترا زحمت پياپى در دو محنت دم‌به‌دم باشد گهى رنجور اندر كشور « تبريز » و « خوى » يا نى * گهى رنج از شكست « گنجه » و وهن « زگم » باشد جزو « شمس الدين‌لو » است . از « طاوس » تا « زگم » ، در بين راه چند « كاروانسرا » و « منزلگاه » ساخته‌اند . وقت ظهر به قصبهء « زگم » رسيده ، در آنجا صرف نهار كرده ، نماز ظهر و عصر به‌جا آورده شد . آبادى اين قصبه 300 خانوار مىشود . مركز حكومت محال « زگم » همين قصبه است . دكاكين بسيار و صنعت‌كاران ممتاز ، از قبيل « قمه‌ساز » و « كمرباف » « 3 » زياد است .

--> ( 1 ) . طاوس يا توووز ( Tovus ) ، مركز استانى به همين نام در شمال غربى جمهورى آذربايجان . ( 2 ) . زگم ( Dzegam ) از شهرهاى تابعه استان شمكور ( شامخور ) جمهورى آذربايجان . ( 3 ) . كمربند در زبان پهلوى كمر ( Kamar ) ، در اوستا كمرا ( Kamara ) ، در كردى « كمر » ( Kemer ) ، در افغانى كمر ( Komar ) ، در استى كمرى ( Kamari ) .