هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
323
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
خلاصه ، اين « كانال » به 4000 « سهم » منقسم و مفروز « 1 » شده ، كه دولتين « انگليس » و « فرانسه » اشخاص عديده از كمپانىهاى عديده شركت دارند . خديو مصر ، تا 4 سال قبل ، 000 ، 176 « 2 » سهم داشته ، [ كه ] او را به 000 ، 000 ، 4 ليرهء انگليس ، كه 20 كرور تومان ايران باشد ، به دولت مشار اليها فروخت . از « سويس » تا « پورت سعيد » ، در يمين و يسار « كانال » ، در 11 نقطه منزلگاه و قرارگاه درست كردهاند . در طول « كانال » كه 88 ميل انگليسى است ، در همهجا عدد مزبور را به طول « كانال » به علايم نصب كرده و هر ميل را به 10 تقسيم نموده ، در سر چوبى در صفحه لوحهء مسافت طول نهر را نوشته [ و ] تعيين نمودهاند ، كه در هر نقطه « عيبى » و « نقصى » وارد آمد ، فورا بدانند كه در كدام محل است . عرض « كانال » به اختلاف است ، يعنى از ابتدا « كانال » تا استاسيون « گرين » كه 15 ميل است ، وضع « كانال » از دو طرف خوب و نمايان است ، ولى از آنجا تا « اسماعيليه » « 3 » ديگر « كانال » نمىتوان گفت . آب دريا رفتهرفته زياد شده ، اطراف و جوانب نهر را مثل درياچه گرفته است و در اين جاها براى اينكه واپورها از توى نهر تردد نمايند ، از دو طرف ، از « گرين » تا 10 ميل ، از چپ و راست علامت گذاشته [ اند ] ، كه واپورها از وسط آنها بگذرند . عمق بحيره به قدر 7 و 8 قلاج مىشود كه در اكثر جاهايش واپور نيز حركت مىكند . در آخر اين بحيره ، فنرى در ميان نهر گذاشتهاند كه شبها روشن مىشود . از فنر آن طرف ، ديگر باز « كانال » است كه آب بهطور درياچه تا به مسافت 4 ميل نيست . بعد از آن ، باز آب دريا به نهر به اطراف بالا آمده ، « بحيره ثانوى » شده ، و اين « بحيره ثانى » به مسافت 8 ميل تا « اسماعيليه » امتداد مىيابد ؛ و فنرى هم در اوّل اين بحيره درست كردهاند . چون آبى كه به صحرا افتاده است ، برآمدگىهاى زياد از خاك و سنگ پيداست . معلوم مىشود [ كه ] عمق آن خيلى كم است . باز علامت به هردو طرف گذاشته ، كه
--> ( 1 ) . پراكنده ، جدا كرده شده ، معين شده . ( 2 ) . در اصل : يكصد هفتاد و شش هزار ( 3 ) . در اصل : اسماعليه