هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

324

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

واپورها از جاده درنروند . در اطراف اين نهر ، درخت « گز » و « نى » بسيار روئيد [ ه ] است . خلاصه ، باز حدود « كانال » از دو طرف خشكى پيدا كرده ، پس از دو ميل راه كه طى شد ، واپور به سمت شمال حقيقى حركت مىكند . در نزديكى « اسماعيليّه » حركت واپور ما بين شمال و مشرق است . عرض « كانال » در اين‌جا تا 8 ميل به قدر 40 متر است ؛ بعد از آن ، باز گشادتر و وسيع‌تر مىشود . در بعض جاها ، از ثلث راه به طرف « پورت سعيد » يمين و يسار « كانال » را از براى اين‌كه خاك خود « كانال » كه به خارج ريخته شده ، نريزد ؛ سنگ چين كرده‌اند . باوجوداين ، خيلى جاها خراب شده ، خاك و ريگ از سنگ‌چين گذشته ، به توى « كانال » مىريزد . عمدهء خرابى اين « كانال » از طرف يسار از بيابان‌هاى دور [ و ] دراز « مصر » است ، كه على الاتصال « باد » ، « خاك » و « ريگ » آورده « كانال » را پر مىكند . آفت كلى اين نهر ، از همين ريگ نرم است . يك كشتى بخارى كوچكى ، در صبح و شام ، يك دفعه [ و ] همه روزه ، در توى « كانال » از « پورت سعيد » تا ابتداى كانال كه در نزديكى « سويس » است ، سير كرده ، برمىگردد ؛ يعنى از اول « كانال » تا آخر آن تند مىرود و هرچه نوشت [ ه ] جات مأمورين است ، به يكديگر مىرسانند و در هنگام ضرورت ، خيلى كارهاى عمده را از پيش مىبرند . در حركت ، آن‌قدر سريع دارد كه در روى آب نمىتوان از آن تندتر كشتى را تصور كرد . غالب ديده شده كه از كثرت حركت به جزئى « تموج دريا » غرق و ناپديد شده ، بدين جهت خيلى احتياط را دارد . در وسط « كانال » در مقابل « اسماعيليه » يك فروند كشتى زره‌دار مملوّ از نفرات نظام و توپ‌هاى بحرى هميشه حاضر است و نيز به جهت آسايش متردّدين ، يك شعبه آب شيرين از رود « نيل » ، به مسافت بعيده ، به لب « كانال » با تن‌پوش‌هاى آهنى رسانيده و در تمامى خط « كانال » امتداد داده كه در هر نقطه [ اى ] مسافرين « آب صاف » و « گوارا » بردارند .