هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
264
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
و بعضى از « شرفا » نيز در اين « مقبرهء پاك » همآغوش خاكاند . و همين مكان را « معلى » و « عقبه مدنيين » نيز گويند . از وسط اين « قبرستان » راهى است كه « ثنيّهء عليا » خوانند ؛ چنانكه در حديث صحيح وارد شده ، كه « حضرت رسول » - صلّى اللّه عليه و آله - هميشه از « ثنيّه عليا » داخل « مكه » شده و از « مسفله » كه راه پايين است ، خارج مىشدند . سرّ آن را پرسيده ، فرمودند كه : كه تا هردو طريق شاهد باشد . از عقبهء مدنيين كه مذكور شد ، حمل « شام » و « مصر » داخل « مكه » مىشود ، و در خارج معمورهء « مكه » ، ميدان وسيعى است براى ورود و خروج حمل « شامى » به « مكه » . شكوه و رونق حمل شامى و ديگر حملها از جهت مسافرين حجاج از راه دريا ، نسبت به سنوات سابقه ، تفاوت كلى يافته ، به قسمى كه جمعى از حملهداران « عرب » و « عجم » پريشان شده و ترك حملهدارى كردهاند . رئيس حملهداران حجاج ايرانى ، « حاجى محمد شيرازى » است ، كه مدّتى [ از ] عمر خود را در اين راه به سر برده و خدمات شايسته به « دولت » و « ملت » كرده و مىكند . در اين چند سال ، به واسطهء قلت حجاج ، خيلى متضرر و مقروض گشته است . امسال در حين مراجعت حمل شامى ، به جناب « آقا » اصرار مىكرد كه از همين راه معاودت فرمايند و براى آسودگى وجود شريفشان ، تختسوارى با 4 رأس قاطر مىداد و همه روزه محسّنات راه « شام » را مىشمرد ، كه بلكه جناب معظمله به راه « شام » مايل شده ، بعضى [ از ] حجاج نيز در معيّت جناب ايشان از همان راه بروند ؛ ولى جناب « آقا » از آنجا كه زحمات راه « شام » را در سفر اوّل مشاهده فرموده بودند ، در اين سفر دويّمى كه در مزاج مباركشان قوّهء تحمل زحمات آن راه را نمىديدند و در حقيقت ، سفر نمودن از آن راه « دور » و « دراز » از تكليف مالايطاق « 1 » مىبرد . ردّ ملتمس حاج مزبور را كرده ، عذرخواهى فرمودند . حلّ و ارتحال هر يكى از حمل « شامى » و « مصرى » و « جبلى » به شهر « مكه » در روز معيّن است ، چنانچه حمل « جبل » در روز « پنجم شهر ذى حجة الحرام » وارد مىشود و در بيست و هفتم همان ماه بيرون مىرود ؛ ورود حمل « شامى » در « ششم
--> ( 1 ) . جمله فعلى بهمعناى آنچه كه در قدرت كسى نباشد ، غيرقابل تحمل .