بازار قديم « اعراب » ، به همان حالت بدسليقگى باقى است . مسافرين را ممكن است به قدر امكان در خان [ ه ] هاى « اعراب » يا در قهوه‌خان [ ه ] ها منزل نمايند . اين شهر داراى 3 جامع و 2 حمام است . آب يكى « شور » و ديگرى « شيرين » ، از آب جارى « اسماعيليّه » است ، كه « اسماعيل پاشا » از رود « نيل » به مسافت بسيار بعيد به اين‌جا آورد . در خود شهر و حوالى آن ، 15 مدرسه و 587 متعلّم است . 2 طاحونه بخارى دارد . عرض « سويس » 29 درجه و 59 « 1 » دقيقهء شمالى و طولش 32 درجه گرىنيج است . مسافت « سويس » تا « مصر » 70 ميل انگليسى است ، كه اين مسافت با راه‌آهن در 6 ساعت طى مىشود . توقف‌گاههاى راه ما بين « سويس » و « مصر » كه 10 جاست ، به تفصيل ذكر شد . چون خط راه‌آهن در روى يك رشته است ، بدين جهت قطار واگون‌هاى راه‌آهن را از « سويس » ، هرروز يك دفعه در ساعت 6 به راه انداخته ، در وسط راه احمال و اثقالش را تبديل نموده ، باز مراجعت مىدهند . در خود شهر 14 بيرق دول خارجه افراشته شده است ، ولى به جهت عدم وسعت يك نفر « وكيل قونسول » متكفّل امورات اهالى چند دولت است . قوهء « حربيّه » اين شهر بسيار كم [ و ] به قدرى است كه محارست شهر را بنمايند . به همه جهت 100 نفر ضبطيّه ساخلو دارد و 3 توپ در بالاى تلّى كه مشرف به اطراف شهر است ، گذاشته‌اند ؛ ولى در ليمان آن هميشه 10 فروند كشتى جنگى در توى دريا ، كه پر از عساكر نظامى و مشحون از ادوات حربى است ، آماده و مهيّا است . از « سويس » تا « جدّه » و ساير بنادر ، در موسوم « حجّ » ، واپور تجارتى « فرانسه » و « نمسه » و « انگليس » و « مصر » و « عثمانى » كار مىكند . قيمت آنها مختلف و موقوف به « قلّت » و « كثرت » حجّاج است . از 2 ليرا تا نصف ليرا ، حجّاج تا « جدّه » سوار شدند . روزهاى حركت آنها درست معيّن نيست ، ولى در عرض هفته ، دو سه واپور راه افتاده ، مىرود . بعض اشخاص كه اسم خود را « دلال » گذاشته ، اكثر از اهالى مملكت خود و ابناى وطن هستند ، كارها به سر حجّاج مىآورند كه به تقرير نمىتوان آورد . به زبان همشهرى و هم‌ولايتى و به انواع لطايف الحيل ، حاجى بيچاره را لخت

--> ( 1 ) . در اصل : پنجاه نه