« مصر » مملكتى است جداگانه ، كه سالى 1500 كيسهء طلا به دولت « عثمانى » داده ، مستقلا اداره امورش به « خديويت » داير است . ايالت « مصر » به 3 قسم منقسم مىشود : اولى : مصر سفلى ، كه غريبه نيز گويند ، واقع در شمال ، مشتمل بر شهر « اسكندريه » و « رشيد » و « دمياط » و « سويس » . دويّم : مصر وسطى ، آن را بحريه نيز نامند . واقع در وسط دو شعبهء عظيم رود نيل . سيّم : مصر عليا يا صعيد مصر ، كه دار الملكش را قاهره گويند . مشهور است كه اين چهارم شهرى است به حسب تغيير مكان . ديگر شهر مشهورش « سيوط » « 1 » مولد « سيوطى » است . مورخين « اروپا » « 2 » و « افريقا » ابتداى معمورى « مصر » را 3548 سال قبل از هجرت مىدانند . در هر عصرى سلطان مقتدرى كه دست استيلا به اين مملكت مىيافت ، مستقلا حكومت مىنمود ؛ تا اين‌كه در سنهء 1216 [ ه . ق . ] از تصرف دولت فرانسه خارج شده و بعد از آن به تدريج مرحوم « محمّد على پاشا » مسلّط شده ، به تدبير و تقدير به ولايات ديگر نيز استيلا يافته ، به « شامات » و « حجاز » و « يمن » به نفسه حكومت كرد و چند سال با دولت « عثمانى » منازعه نمود . شرح حالات آن را از قرارى كه ذكر مىكردند ، خيلى مرد « مدبر » و « عاقلى » بوده [ است ] . پس از آن‌كه خطهء « مصر » را به خود او واگذار نمودند ، روزبه‌روز بر آبادى آن جا افزوده ، اكنون مملكت « مصر » معمورتر از ساير بلاد مشرق زمين محسوب مىشود . اغلب جاهاى آن از « رود نيل » مشروب و سيراب شده ، حاصلات « ارضيّه » آن را به اطراف و اكناف حمل مىنمايند . از بس‌كه زمين آن « منبت » « 3 » و « مثمر » است ، بعض مزارعش در سالى 4 بار حاصل مىدهد . در تمام فصول اربعه ، اصلا باران به زمين اين قطعه نمىبارد . جميع محصولاتش

--> ( 1 ) . امروزه به آن « اسيوط » مىگويند . ( 2 ) . در اصل : آروپا ( 3 ) . رويانندهء گياه و سبزه و زمين برومند و مثمر كه هم قسم گياه و سبزه و حاصل و ميوه بار آورد .