هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
201
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
« حريق » يا « يانقون » شهر « اسلامبول » ، بلكه هر شهرى كه خان [ ه ] هايش « چوبين » است ، خالى از خطر نيست . اهالى اكثر اوقات از اين بلا آسوده نمىشوند . در عرض هفته ، يك دوبار « يانقون » « 1 » واقع مىشود . هنوز علاج فورى براى اين پيدا نكردهاند ، مگر اينكه در دو نقطهء مرتفعه ، يكى در « بيك اوغلى » و ديگرى در « اسلامبول » دو منارهء بلند برپا كردهاند ؛ كه از اكثر مواضع آبادى نمايان است . و همواره « قراول » و « مستحفظ » منتظر نشسته ، كه در هر محل « يانقون » اتفاق افتد ، 7 تير توپ انداخته و علامت آلارم يانقين را به علامت آن محل برافراشته ، فورا « تولومبهچىها » به آن جانب رفته ، به آب خاموش مىنمايند . حال قدغن است كه اگر « يانقونى » در محلّى انفاق افتاد ، دوباره عمارت را از « سنگ » و « آجر » درست نمايند . به جهت تعيين اوقات صلوة خمسه ، در جميع شهرهاى معتبرهء « عثمانى » ، خوب رسمى است كه يك تير توپ در اوّل وقت خالى كرده ، عامهء ناس خبردار شده ، به مساجد جمع مىشوند . مزار ولايت « عثمانى » ، چنانچه [ در ] قبل مذكور شد ، نهايت جلوه و صفائى دارد و « مزار در عليّه » در سمت « اسكودار » ، در قطعه [ اى ] مشهور و معروف ، در جائى پر از « سرو » و « كاج » ، موسوم به « سيد احمد درهسى » است ، كه مدفن غرباى اهالى « ايران » نيز در آنجاست . در خود « اسلامبول » ، در ايّام هفته ، در نقاط معيّنه ، « پناير » هفته بازارى دارند ، كه مردم در همانروز به همان محل جمع شده ، دادوستد مىنمايند . براى كسبهء شهر ، اين خوب قرارى است . اصل مسكوكات دولت « عثمانى » در « ضرّابخانه دولت » به معيار معيّن معيار شده ، يعنى در طلاى خالص در 1000 درهمى 48 قروش و در نقره درهمى 3 قروش و آنهايى كه مختلف المعيار هستند ، به همين ميزان مبايعه مىشود ؛ و قطر و وزن به قرار وجوهات « فرانسه » است ، مثلا « ليرا » به قرار 100 قروش صاغ مساوى است به 22 « فرانق » « 2 » و 25 « سانتيم » . سكهء طلاى « عثمانى » بر 5 نوع است . چون اينجا موقع تفصيل آن نبود ، از اين
--> ( 1 ) . در اصل : يانقوق ؛ بهمعناى حريق و آتشسوزى ( 2 ) . فرانك .