جهت از تعيين انواع مسكوكات صرف‌نظر شد . روز پنج‌شنبه ، چهاردهم شهر شوال 1296 [ ه . ق . ] امروز از « كمپانيه لوئيد نمسه » بليت گرفته ، همان واپورى را كه از « باتوم » تا « اسلامبول » سوار شده بوديم ، سوار شديم . جناب جلالت مآب « معين الملك » ، سفير كبير و اجزاى سفارت سنّيه و جمعى از تجّار ايرانى به قايق‌هاى متعدد نشسته ، در خدمت جناب « آقا » بودند ؛ تا اين‌كه واپور به رفتار افتاد ، جناب « معين الملك » سفير كبير و سايرين مراسم وداع را به جا آورد ، بيرون رفتند . كرايهء كشتىهاى « نمسه » ، يك نفر از « اسلامبول » الى « اسكندريّه » 125 قروش در عرشه و در « قمره » 8 ليراى عثمانى است . بعضى « حجّاج » از « اسلامبول » تا « جدّه » ، يكسره كرايه مىكردند . اين فقره ، قطع‌نظر از آن‌كه صدمه به وجود انسانى زياد مىرساند ، معطّلى زياد نيز دارد ، كه واپور در اسكل [ ه ] ها به بار دادن و بار گرفتن مشغول مىشود ؛ و حجّاج بايد اضطرارا متحمّل شده ، معطّل شوند . « كربلايى « 1 » فرج » آشپز جناب « آقا » كه از سنّ طفوليت در خدمتگذارى آن جناب عمر خود را به سر برده بود و در اين سفر نيز ملازم خدمت بود ، در « اسلامبول » مريض شده ، بدين سبب از حركت بازماند . او را به « مريض‌خانهء دولتى » فرستادند ، كه بعد از بهبودى روانه دارند . در ورود به « سويس » ، « 2 » مكتوبى از مقرب الخاقان « حاجى ميرزا نجف على خان » ، جنرال قونسول و نايب اول سفارت سنّيه كبرى رسيد ، كه در بيست و هفتم شهر « شوال » ، عزيمت خدمت « قبلهء حقيقى » را بر « قبلهء مجازى » راجح داشته ، داخل مضمون آيهء شريفه « وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ » شده است . خلاصه ، بعد از طىّ مسافتى ، از « بغاز اسلامبول » داخل « درياى مارمارا » شديم . واپور در همه‌جا نزديك به ساحل رو به جنوب سير مىكرد . طول « درياى مارمارا » 110 ميل انگليسى است و منتهاى عمقش 640 قلاج « 3 » است .

--> ( 1 ) . در اصل : كربلا ( 2 ) . سوئز . ( 3 ) . قلاج ( qollaj ) يا قولاج ، واژه‌اى تركى به‌معناى كشش كمان به زور و قوت . واحد طول معادل درازى