ساير ولايات دارد . اطراف شهر ، همه باغات پر از اشجار مركّبات و فواكه است ، كه به حسب صفا و فزا ، در حقيقت « طرب‌افزون » است . دورنماى شهر ، به جهت آن‌كه اكثر عمارات در شعب « 1 » و درّه‌ها واقع شده ، گم به نظر مىآيد . دور شهر ، استحكامات و ملزومات كافى دارد . عدّهء اهالى شهر ، به قرارى در كتاب « اصول جغرافياى احمد حمرى » ضبط است ، 000 ، 25 نفر است ، كه مركّب از « عثمانى » و « قرم » و « ارمنى » و « يونانى » و « ايرانى » است . از تبعهء دولت عليه « ايران » ، به قدر 75 نفر در اين‌جا به تجارت مشغولند . 44 جامع دارد ، كه دو جامع بزرگ از اينها مسمّى به « جامع ميدان » و « جامع چهار سو » است ، كه خيلى معتبر است . 10 كليسا « 2 » و 2 تكيه و 9 مدرسه و يك مكتب « رشيديّه » و 8 حمام دارد . و اهالى اين ولايت ، زياد اهتمامى دارند در تنقيح مقبره و مزار اموات ، كه در كمال نظافت درخت « چنار » و « سرو » و « كاج » زياد كاشته‌اند و با رياحين رنگارنگ و گل‌كارىها آراسته‌اند و سنگ‌هاى پر قيمت ممتاز ، از مرمر و غيره به روى قبرها گذارده و الواح را به‌طور ستون به سر قبرها نصب كرده ، به‌طورى كه مرد غريب ، هنگام شب خيال شخص ايستاده را مىكند . همين‌طور است مقبر [ ه ] هاى ملل خارجه ، به خلاف مقبر [ ه ] هاى بعض بلاد ، كه جاى انواع مزابل و كثافت‌كارى است . فرق در ميانه اين است كه ايشان ظاهر را آراسته و باطن را از محسّنات پيراسته‌اند ، كه « الدّنيا جنّة الكافر » و اينها از ظاهر دست كشيده ، به تجلّى باطن مشغول شده‌اند ، « الدّنيا سجن المؤمن » ؛ و حديث شريف « القبر امّا روضة من رياض الجنان او حفرة من حفر النّيران » ، نص و مبرهن است . لسان اهل شهر « تركى » خالص « عثمانى » است .

--> ( 1 ) . شعب ( S ? eab ) ، راه در كوه ، غار ، دره ، گشاتى ميان دره كوه . ( 2 ) . مانند كليساى سنت آن ( St . Anne ) در جاده مرعش يا قهرمان مرعش نزديك حمام اسكندر پاشا ، كليساى سنت اوگنيوس ( St . Eugenius ) مربوط به قرن 3 ميلادى كه امروزه مسجد « ينى جامع » شده است .